• Wiadomości Elektrotechniczne

    Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej.

2018-7

zeszyt-5566-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-7.html

 
W numerze m.in.:
Konkurs o tytuł najaktywniejszego Koła SEP w roku 2017
Komisja konkursowa pod przewodnictwem kol. Andrzeja Klaczkowskiego (Oddział Zagłębia Węglowego SEP) podsumowała rywalizację kół SEP za rok 2017. W konkursie uczestniczyło 36 kół z 13 Oddziałów. W poszczególnych kategoriach zwyciężyły następujące koła: Grupa "A" (koła do 30 członków) Zwycięzcy klasyfikacji otrzymali nagrodę pieniężną do dyspozycji Koła oraz dyplom, pozostałe Koła otrzymały dyplom uczestnictwa. Uroczystość wręczenia nagród i dyplomów odbyła się podczas centralnych obchodów Międzynarodowego Dnia Elektryki organizowanych 8 czerwca 2018 r. w Instytucie Elektrotechniki w Warszawie - Międzylesiu. Na podstawie materiałów ZG SEP opracował K.W.... więcej»

Seminarium szkoleniowe "Nowoczesne technologie w stacjach i sieciach elektroenergetycznych" ELSEP 2018 (Krzysztof Woliński)
17 maja 2018 r., jak co roku, w Auli Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej odbyło się XVI już seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone zagadnieniom eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Organizatorami seminarium byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, PGE Dystrybucja, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa (POIIB). Patronat honorowy sprawował JM Rektor Politechniki Białostockiej - prof. dr hab. inż. Lech Dzienis. W seminarium wzięło udział ok. 250 osób, które reprezentowały szerokie grono elektryków z terenów województwa podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i mazowieckiego oraz zaproszeni goście. W zorganizowanej części wystawienniczej wzięło udział kilkanaście firm prezentujących swoje wyroby oraz najnowsze rozwiązania w energetyce i przemyśle. Uczestników, sponsorów oraz zaproszonych gości powitali: prezes Oddziału Białostock... więcej»

WYDAWNICTWA
Podstawy konstrukcji maszyn Ryszard Knosala, Aleksander Gwiazda, Andrzej Baier, Piotr Gendarz: Podstawy konstrukcji maszyn. Ćwiczenia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2018 W Przedmowie Ryszard Knosala napisał: (…) Rodzaj zadań i struktura książki odpowiadają wymaganiom dydaktycznym. W ramach ćwiczeń studenci są zobowiązani opanować sposób rozwiązywania zadań obliczeniowych związanych z konstrukcją elementów i podzespołów różnych maszyn. Książka jest adresowana do studentów wydziałów mechanicznych uczelni technicznych, a także do wydziałów pokrewnych - inżynieria produkcji, mechatronika, automatyka i robotyka oraz do inżynierów bez doświadczenia konstruktorskiego. Autorzy omawiają następujące zagadnienia: Połączenia wciskane, Połączenia tarciowe, Połączenia postaciowe - wpustowe, wielowypustowe, wieloboczne, Połączenia śrubowe - kołnierzowe, śrubowe z wykorzystaniem śrub podatnych, Połączenia spawane - połączenie podstawy manipulatora z płytą fundamentową, złożone połączenia spawane, Sprzęgło kołnierzowe, Hamulec klockowy, Weryfikacja sprężyny, Poprzeczne łożysko hydrodynamiczne, Łożyska toczne - modyfikacja rozwiązania konstrukcyjnego, Przekładnia pasowa - z pasem klinowym, z pasem zębatym, pasowa-transportowa, Przekładnia zębata - walcowa, stożkowa, Weryfikacja zmęczeniowa zębnika stożkowego. Książka jest bogato ilustrowana, szczególnie w rozdziałach dotyczących zakresu obciążeń zewnętrznych i rozkładu naprężeń ... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Prof. Tadeusz Łobos (1938-2014) (Krystian Chrzan)
Tadeusz Łobos urodził się 1 czerwca 1938 r. w Samborze (woj. lwowskie). Ojciec Jan i matka Jadwiga z domu Mitek byli rolnikami. Gdy Tadeusz Łobos ukończył drugą klasę szkoły podstawowej w Samborze, rodzice w lecie 1946 r. zostali repatriowani do Polski, do Mysłakowic w okolicach Jeleniej Góry. W 1948 r. rodzina przeniosła się do pobliskiej Łomnicy, gdzie otrzymali gospodarstwo rolne. W 1955 r. Tadeusz Łobos ukończył Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze i został przyjęty na Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej. W październiku 1960 r. obronił pracę dyplomową "Wpływ dwufazowe... więcej»

Niełatwe początki Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej DOI:10.15199/74.2018.7.6

Historia powstania Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej wypełniona jest wieloma burzliwymi wydarzeniami, tak jak burzliwe były losy polskiego społeczeństwa w epoce fin de siècle. Był to okres znacznego rozwoju gospodarczego ziem polskich oraz intensyfikowania dążeń do odtworzenia samodzielnego bytu kraju. Jednym z istotnych nurtów tych starań było zbudowanie wyższego szkolnictwa technicznego z polskim językiem wykładowym. Niestety nie było to możliwe pod panowaniem władz carskich. Politechnika mogła rozpocząć działalność dopiero w roku 1915, dzięki niestrudzonym działaczom, którzy na długo przed I wojną światową wierzyli, że Polska odzyska niepodległość i przygotowywali środki do budowy jej przyszłych instytucji. Zagadnieniom tym poświęcono artykuł [4], niniejszy stanowi jego uzupełnienie, kreśli szczególnie sylwetki osób, którym zawdzięczamy powstanie pierwszego wydziału elektrycznego w Polsce. W roku 1906 zostało zawiązane Towarzystwo Kursów Naukowych. Wkrótce utworzyło ono Wydział Techniczny, który z różnym skutkiem organizował kursy wieczorowe dla techników. Wybuch wojny światowej obudził nadzieje na odzyskanie niepodległości. Antycypując przyszłe wydarzenia Rada Naukowa Wydziału Technicznego Towarzystwa Kursów Naukowych powołała Komisję Politechniczną. Ze swojego grona wytypowała trzech przedstawicieli - dwóch z nich zostało później rektorami Politechniki Warszawskiej (Zygmunt Straszewicz, Stanisław Patschke). Następnie zaproszono delegatów warszawskiego Stowarzyszenia Techników w Warszawie i Koła Przemysłowców, dwóch profesorów istniejącego Carskiego Instytutu Politechnicznego (oczywiście Polaków) oraz wykładowców Szkoły Wawelberga i Rotwanda. Wkrótce dokooptowano trzech kolejnych przedstawicieli nauki i przemysłu. Komisja zaprojektowała wydziały przyszłych polskich politechnik, głównie warszawskiej i zakończyła swe prace w czerwcu 1915 r. W latach 1899-1901 zbudowano pierwsze gmachy Politechniki Wars... więcej»

2018-6

zeszyt-5538-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-6.html

 
W numerze m.in.:
KONFERENCJE - SPOTKANIA - WYDARZENIA (Krzysztof Woliński)
Szkolenie techniczne General Electric.W dniach od 5 do 6 kwietnia 2018 r. w Hotelu MAGELLAN w Bronisławowie General Electric Power Oddział GRID Automation zorganizował szkolenie dla projektantów stacji wysokich i najwyższych napięć. W szkoleniu wzięło udział ponad 70 osób, które reprezentowały biura projektowe z całego kraju. Celem szkolenia było przybliżenie rozszerzonej oferty produktowej GE (oraz Alstom), dostarczenie informacji mających wpływ na podejmowanie decyzji podczas projektowania, odpowiedzi na pytania techniczne, które się rodzą podczas wykonywania prac projektowych oraz przedstawienie tematyki bezpieczeństwa sieciow... więcej»

Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Poznański im. prof. Józefa Węglarza - rys historyczny DOI:10.15199/74.2018.6.3
(Ryszard Niewiedział)

W dniach od 21 do 24 czerwca 2018 r. w Poznaniu odbędzie się XXXVIII Walny Zjazd Delegatów Stowarzyszenia Elektryków Polskich. W blisko 100-letniej tradycji Stowarzyszenia impreza tej rangi odbędzie się po raz piąty w Poznaniu. W roku 1929 odbyło się I Walne Zgromadzenie Członków SEP, w roku 1955 odbył się VIII, w roku 1964 - XVI i w roku 1984 - XXIII Walny Zjazd Delegatów SEP. Tegoroczne obrady XXXVIII WZD SEP będą się odbywały na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich w hali nr 15 (sala Ziemi). Oddział Poznański SEP jest jednym z 50 Oddziałów Stowarzyszenia Elektryków Polskich, istniejącego od 1919 r. Dzień 9 czerwca 1919 r. został przyjęty jako data powstania SEP - na I Zjeździe w Warszawie, który uchwalił statut, uczestniczyli w nim przedstawiciele Kół Elektryków z: Warszawy, Krakowa, Lwowa, Łodzi, Poznania i Sosnowca. A zatem Koło Elektryków z Poznania było jednym z założycieli SEP w Polsce. W maju 2014 r. Oddział Poznański SEP zorganizował pod patronatem wojewody wielkopolskiego uroczystość z okazji 95-lecia Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Wielkopolsce, dokumentując swą działalność specjalnym wydawnictwem jubileuszowym (rys. 1). Oddział Poznański SEP ma osobowość prawną, liczy ponad 1100 członków zrzeszonych w 28 kołach zakładowych i terenowych. Pięciu naszych członków zostało uhonorowanych godnością Członka Honorowego SEP: Wojciech Weiss (1994-2012), Czesław Królikowski (1998 r.), Stefan Granatowicz (2010 r.), Zbigniew Stein (2010-2018), Ryszard Niewiedział (2014 r.). Prezesem w obecnej kadencji od 14 marca 2018 r. jest kol. Aleksandra Rakowska. W Oddziale działają cztery sekcje branżowe: Energetyki, Instalacji i Urządzeń Elektrycznych, Telekomunikacji i Elektroniki oraz Trakcji Elektrycznej, a także 9 Komisji i Rad Oddziałowych. W aktualnej kadencji (2014-2018) członkowie Oddziału Poznańskiego SEP działają w następujących władzach i centralnych komisjach Stowarzyszenia: - Stefan Granatowicz - wiceprezes Z... więcej»

O niektórych rozwiązaniach chińskich wytwórców urządzeń EAZ DOI:10.15199/74.2018.6.11
(Piotr Olszowiec)

Urządzenia elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ) produkcji chińskiej są w naszym kraju praktycznie nieznane. Warto zatem zaznajomić się z niektórymi nowatorskimi rozwiązaniami opracowanymi i stosowanymi w energetyce Państwa Środka. W artykule dokonano skrótowego przeglądu osiągnięć chińskich projektantów i konstruktorów na przykładzie zespołów automatyki zabezpieczeniowej bloku generator - transformator (typu PCS-985B) produkcji firmy NR Electric Co. Ltd. - lidera na tamtejszym rynku urządzeń EAZ. Na szczególne wyróżnienie zasługuje innowacyjna metoda poprawy czułości wykrywania zwarć, która została zaimplementowana w rozmaitych funkcjach zabezpieczeniowych wspomnianego wytwórcy. Metoda wykrywania zwarć niskoprądowych Metoda, określana skrótem DPFC (Deviation of Power Frequency Component) [1], jest przeznaczona do wykrywania zwarć o stosunkowo niewielkich prądach, nieodbiegających znacznie od prądów obciążenia występujących w stanie bezzakłóceniowym. Algorytmy działania funkcji wg tej metody posługują się nie faktycznymi prądami zwarcia, lecz ich przyrostami względem wartości w stanie przedzakłóceniowym. Istotę tego sposobu można objaśnić na przykładzie zabezpieczenia różnicowego linii zasilanej jednostronnie w przypadku zwarcia trójfazowego (rys. 1). W stanie przedzakłóceniowym (indeks pz) przez strefę chronioną (czyli linię L) przepływa prąd Iobc.pz. Prąd hamowania zabezpieczenia różnicowego wynosi Ih-pz = (Ih1-pz + Ih2-pz )/2 = Iobc/n, a prąd różnicowy Ir-pz = 0. Po wystąpieniu zwarcia (indeks z) trójfazowego w strefie chronionej prądy w obwodzie zabezpieczenia wynoszą Ih1-z = (Iobc,z + Iz)/n, Ih2-z = Iobc.z/n, gdzie Iobc.z jest prądem obciążenia płynącym w czasie zwarcia. W ogólnym przypadku przyjmuje się, że Iobc.pz ≠ Iobc.z. Zatem Ih-z = ( Ih1-z + Ih2-z)/2 = (Iobc.z + 0,5Iz)/n, Ir-z = Ih1-z - Ih2-z = Iz/n. Natomiast przyrosty prądu hamowania i różnicowego w stosunku do stanu przedzakłóceniowego ... więcej»

Wystąpienie prezesa SEP Piotra Szymczaka podczas inauguracji konferencji "Budowa elektrowni jądrowej - technologia, finansowanie, bezpieczeństwo i zarządzanie projektem" (23 kwietnia 2018 r., Poznań, EXPOPOWER, MTP)
Szanowny Panie Przewodniczący, Szanowni Państwo, Drodzy Goście, Koleżanki i Koledzy, Wiemy wszyscy, że energia elektryczna warunkuje możliwości rozwoju cywilizacji technicznej zarówno w skali globalnej, jak i lokalnej. Dostrzegając wagę tej problematyki Stowarzyszenie Elektryków Polskich, założone w 1919 r. - mamy 99 lat i został rok do 100-lecia - podejmowało na przestrzeni lat szereg działań na rzecz rozwoju polskiej energetyki. Niezwykle ważnym wydarzeniem w ostatnim czasie był zorganizowany w dniach 1-2 grudnia 2014 r. II Kongres Elektryki Polskiej. Kongres podjął decyzję o przygotowaniu raportu "Energia elektryczna dla pokoleń". Ten dokument pokongresowy został zaprezentowany podczas debaty podsumowującej II KEP 11 kwietnia 20... więcej»

Jubileusz 90-lecia Oddziału Bydgoskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich DOI:10.15199/74.2018.6.4
(Sławomir Cieślik)

15 lipca 1927 r. w hotelu Lengning w Bydgoszczy (dziś jest to Hotel Ratuszowy, ul. Długa 37) odbyło się zebranie sześcioosobowej grupy elektryków: Karola Klucka, Stefana Ciszewskiego, Bronisława Ziętaka, Stanisława Lechowskiego, Józefa Buchty i Ireneusza Pietzonki. Zebranie miało na celu zorganizowanie jednostki terenowej Stowarzyszenia Elektrotechników Polskich w Bydgoszczy. 20 stycznia 1928 r. … … powołano jednostkę terenową Stowarzyszenia Elektrotechników Polskich o nazwie Koło Bydgoskie SEP, które po zmianie nazwy stowarzyszenia na Stowarzyszenie Elektryków Polskich, dzisiaj jest Oddziałem Bydgoskim Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Alfonsa Hoffmanna. Dziewięćdziesiąt lat później … … 18 stycznia 2018 r. w Operze Nova w Bydgoszczy prezes Oddziału Bydgoskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich Sławomir Cieślik zainaugurował obchody 90-lecia Oddziału słowami: (…) Jest mi niezmiernie miło powitać znamienitych gości, którzy zaszczycili Stowarzyszenie Elektryków Polskich swoją obecnością na Jubileuszu 90-lecia Oddziału Bydgoskiego. Oddział Bydgoski SEP koncentruje się na działalności dającej satysfakcję swoim członkom, ale również ważna jest współpraca z pozostałymi Oddziałami SEP i innymi stowarzyszeniami, szeroko rozumianym otoczeniem gospodarczym, szkołami średnimi oraz ośrodkami akademickimi w całej Polsce. Z wielkim zadowoleniem, jako Stowarzyszenie Elektryków Polskich, przyjęliśmy udział w uroczystości przedstawicieli instytucji rządowych i samorządowych wicemarszałka województwa kujawsko- pomorskiego Zbigniewa Ostrowskiego, zastępcy prezydenta Bydgoszczy Mirosława Kozłowicza oraz dyrektora generalnego Urzędu Wojewódzkiego Pauliny Wenderlich (rys. 1). Stowarzyszenie Elektryków Polskich reprezentował prezes SEP Piotr Szymczak, a zaprzyjaźnione stowarzyszenia i otoczenie gospodarcze reprezentowali: prof. Adam Podhorecki (prorektor ds. współpracy z otoczeniem Uniwersytetu Technolog... więcej»

2018-5

zeszyt-5501-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-5.html

 
W numerze m.in.:
Seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej "Nowoczesne technologie w stacjach i sieciach elektroenergetycznych" (Krzysztof Woliński)
Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP zorganizowała 28 marca 2018 r. spotkanie kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone nowościom technicznym w budowie urządzeń stosowanych w rozdzielniach średniego napięcia i sieciach elektroenergetycznych. Obrady odbyły się Domu Technika NOT w Białymstoku. W seminarium uczestniczyło ponad 80 osób,... więcej»

Zastosowanie filtrów aktywnych w sieciach przemysłowych DOI:10.15199/74.2018.5.2
(Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko, Radosław Wiśniewski)

Coraz więcej urządzeń przemysłowych oraz użytku domowego wyposażonych jest w obwody energoelektroniczne, które zapewniają nie tylko prawidłową pracę danego urządzenia ale również pozwalają na ograniczenie zużycia energii elektrycznej. Najczęściej są to urządzenia o charakterystykach nieliniowych, przez co wprowadzają do sieci elektrycznej zakłócenia w postaci wyższych harmonicznych, przy czym harmoniczną nazywa się składową przebiegu (np. sinusoidalnego) o częstotliwości, która jest całkowitą krotnością częstotliwości podstawowej. W celu określenia zawartości wyższych harmonicznych prądu przebiegu odkształconego, stosuje się współczynnik THDI (total harmonic distortion), zdefiniowany jako stosunek wartości skutecznej wyższych harmonicznych sygnału do wartości skutecznej harmonicznej podstawowej. Zazwyczaj jest on podawany w procentach. Wartość współczynnika określającego odkształcenie prądu opisuje więc zależność [1, 3, 8] gdzie: Ih - wartość skuteczna h-tej harmonicznej prądu, I1 - wartość skuteczna podstawowej harmonicznej prądu. Wartość współczynnika określającego odkształcenie napięcia (THDU) wyznacza się w sposób analogiczny. Odkształcony prąd, wynikający z pracy odbiorników nieliniowych, powoduje zniekształ- 100 1 2 2 =   = I I THD h h I cenia przebiegu napięcia zasilającego. Ma to nie tylko negatywny wpływ na prawidłową pracę urządzeń, ale powoduje również wzrost strat mocy i energii elektrycznej [5-7]. Według przeprowadzonych badań, obecność wyższych harmonicznych w prądzie obciążenia powoduje dodatkowy przyrost wartości temperatury występującej w kablach (przewodach) zasilających nawet do 5°C. Przyjmuje się, że długotrwałe utrzymywanie się temperatury przewodu wyższej o 8°C od temperatury dopuszczalnej długotrwale skraca żywotność materiału izolacyjnego nawet o połowę. W skrajnych przypad... więcej»

Wielofunkcyjny tester urządzeń stacyjnych
CPC 100 firmy OMICRON jest wielofunkcyjnym testerem służącym do prac uruchomieniowych i serwisowania urządzeń na stacji. Zastępuje on kilka pojedynczych testerów, redukując koszty transportu, szkoleń jak również minimalizuje czas testów. Rozwiązanie wszystko w jednym Wszechstronny tester CPC 100 może być praktycznie stosowany do wielu standardowych i diagnostycznych testów różnych urządzeń elektrycznych, tj. transformatorów mocy, przekładników prądowych i napięciowych, wyłączników, rozdzielni, maszyn wirujących, systemów uziemień, jak również kabli i linii napowietrznych. Ab... więcej»

Współpraca prosumenckich układów OZE z lokalnymi instalacjami elektrycznymi w świetle procesów normalizacyjnych i rozwoju technologii smart DOI:10.15199/74.2018.5.1
(Marcin A. Sulkowski)

Zagadnienia związane z poprawą efektywności energetycznej użytkowania energii są bardzo istotne. Wynika to z troski o środowisko naturalne, jak i możliwości wyczerpania dotychczasowych pierwotnych źródeł energii. Dlatego też, w ciągu ostatnich kilku lat, duży nacisk kładzie się na rozwój energetyki prosumenckiej, opartej na niewielkich instalacjach OZE. Przy czym w początkowym okresie rozwoju energetyki prosumenckiej brakowało aktów prawnych regulujących zasady współpracy owych instalacji z lokalnymi systemami energetycznymi, jak i dokładnych wytycznych w zakresie bezpieczeństwa użytkowania mikroinstalacji OZE w obiektach budowlanych. Problem ten nie dotyczył jednak tylko naszego kraju, ale także był widoczny w wielu państwach europejskich, w których rozwój instalacji prosumenckich w ostatnich latach odbywał się bardzo dynamicznie. Uregulowanie prawne oraz wytyczne dotyczące kwestii bezpieczeństwa są bardzo istotne, gdyż mikroinstalacje OZE są eksploatowane często w obiektach, w których brakuje stałego nadzoru osób wykwalifikowanych lub poinstruowanych. A punktem ich przyłączenia do systemu dystrybucyjnego są elektroenergetyczne sieci niskiego napięcia, w których aktualnie nie ma możliwości sterowania parametrami sieci w czasie rzeczywistym. Powoduje to powstawanie dodatkowych zagrożeń zarówno w aspekcie użytkowania instalacji OZE w obiektach, jak i w sieciach elektroenergetycznych nn. Sposoby współpracy mikroinstalacji prosumenckich z sieciami dystrybucyjnymi Problem braku regulacji prawnych w zakresie instalacji OZE przyłączanych do sieci elektroenergetycznych niskich napięć został zauważony także na poziomie międzynarodowym. Skutkiem tego są prace normalizacyjne nad projektem normy IEC 60364-8-2 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 8-2 Prosumenckie instalacje niskiego napięcia (Prosuming low -voltage electrical installations) [1]. Aktualnie znajdują się one na ostatnim etapie prac legislacyjnym, a planowany te... więcej»

AUTOMATICON 2018 Automatyka, Pomiary, Elektronika (Krzysztof Woliński)
W dniach od 20 do 23 marca 2018 r. w Warszawskim Centrum EXPO XXI odbyły się XXIV Międzynarodowe Targi Automatyki i Pomiarów. Organizatorami targów były: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP oraz MVM. Patronat honorowy sprawowali: Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, M... więcej»

2018-4

zeszyt-5483-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-4.html

 
W numerze m.in.:
Medycyna typu AI wkracza do afrykańskich klinik wiejskich
Champlin C., Bell D., Schocken C.: AI Medicine Comes to Africa’s Rural Clinics. Smartphone-based diagnostic tools with an artificial intelligence upgrade could save millions of lives. IEEE Spectrum 2017 May. Opracował - Witold Bobrowski. W Stanach Zjednoczonych mówi się, że AI Medycyna wkracza do afrykańskich klinik wiejskich, a narzędzia diagnostyczne korzystające ze smartfonów, mogą ocalić miliony istnień. AI Medycyna jest skrótem od medycyny wykorzystującej sztuczną inteligencję (AI - Artificial Intelligence - sztuczna inteligencja). W ramach kampanii zapobiegania rakowi szyjki macicy w sześciu krajach afrykańskich, pod hasłem różowej i czerwonej wstążki (Pink Ribbon - Red Ribbon), organizacje pozarządowe współpracują z lokalnymi przychodniami zdrowia w ramach specjalnych wydarzeniach dotyczących badań przesiewowych i edukacyjnych. W wiejskich przychodniach w Kenii kobiety pojawiają się coraz częściej z zaskakującym żądaniem badań szyjki macicy. Ich zaangażowanie jest dobrym znakiem dla kampanii publicznej w zakresie ochrony zdrowia przeciwko rakowi szyjki macicy, prowadzonej w sześciu krajach afrykańskich. Korzystając z akcesoriów optycznych, które przesłaniając smartfon z Androidem i kamery, pracownicy służby zdrowia badają kobiety i wykrywają wczesne objawy raka, co umożliwia im natychmiastowe leczenie. Wkrótce to urządzenie diagnostyczne zostanie udoskonalone. Dzięki sztucznej inteligencji, technologia ta może służyć jako model inteligentnej opieki zdrowotnej w Afryce i poza jej granicami. Kampania dotycząca badań przesiewowych wykorzystuje techniki opracowane przez izraelską firmę MobileODT - skrót oznacza technologię wykrywania optycznego. Pracownicy służby zdrowia korzystają z technologii, zwanej zakresem lepszej oceny wzrokowej EVA (enhanced visual assessment). Smartfon zamienia się w urządzenie podobne do narzędzia, którego używają ginekolodzy do powiększania obrazu szyjki macicy. Aplikacj... więcej»

Doświadczenia z uruchomienia i testowania zabezpieczenia różnicowego przesuwnika fazowego DOI:10.15199/74.2018.4.4
(Florian Fink, Thomas Hensler)

W ostatnich latach transmisja energii spowodowała wiele zmian w naszej sieci elektroenergetycznej. Zintegrowanie wielu odnawialnych źródeł energii zmieniło znacząco przepływy mocy. Wcześniej moc była przesyłana najczęściej z poziomów wyższego napięcia na niższe. Dziś sieci rozdzielcze również zasilają systemy przesyłowe. Dodatkowo środowisko rynku energii zmieniło się w wielu krajach, np. we wszystkich krajach Unii Europejskiej, co dodatkowo zwiększa dynamikę przepływu mocy elektrycznej. Tak operatorzy systemów przesyłowych (TSO), jak i operatorzy systemów dystrybucyjnych chcą sterować przepływem mocy, jak tylko to jest możliwe. Stosując przesuwniki fazowe, możliwe jest sterowanie przepływem mocy czynnej przez zmianę kąta fazowego prądów. Choć przesuwnik fazowy jest znaczącą inwestycją dla zakładu elektroenergetycznego, zostanie ona spłacona w ciągu kilku lat dzięki dynamice rynku energii. Na rys. 1 przedstawiono PF 400 kV:100 kV w jednym z niemieckich zakładów.Aby wyjaśnić zasadę działania PF, należy cofnąć się do podstaw przesyłu mocy czynnej w liniach przesyłowych. Dla uproszczonego modelu linii, gdzie pominięto straty rezystancyjne, wpływ na przepływ mocy czynnej P w linii elektroenergetycznej ma reaktancja X oraz różnica kątów fazowych φ1 - φ2 pomiędzy dwoma końcami linii, zgodnie ze wzorem (1) Wprowadzając dodatkowe przesunięcie fazowe δ wartość można zmieniać zgodnie ze wzorem (2) = 1 2 sin( 1 - 2) = 1 2 sin( 1 - 2 + ) 24 Rok LXXXVI 2018 nr 4 OPRACOWANIA - WDROŻENIA - EKSPLOATACJA Skutek działania przesuwnika fazowego można łatwo zasymulować za pomocą ustalonego modelu sieci, tj. w poniższym przykładzie z dwoma liniami równoległymi silna linia z niską reaktancją i słaba z dwukrotnie wyższą. Bez przesuwnika fazowego podejrzewamy, że przepływ mocy będzie taki jak pokazano na rys. 2, przez linię silną (linia 1 - górna w naszej topologii), prąd jest dwukrotnie większy od płynącego przez linię słabą (lin... więcej»

Testy wskaźników zwarcia z komunikacją do SCADA - doświadczenia z postępowania prekwalifikacyjnego DOI:10.15199/74.2018.4.3
(Bartosz Pawlicki, Michał Janiszewski, Joanna Baraniak, Adam Wojtaszek, Łukasz Świderek)

innogy Stoen Operator jako operator systemu dystrybucyjnego (OSD) odpowiada za niezawodne dostawy energii elektrycznej do odbiorców na terenie Warszawy i gmin ościennych. Od kilku lat w spółce podejmowane są działania inwestycyjne transformujące obecne sieci do smart grid (SG). Transformacja ta dokonuje się m.in. przez pilotażowe instalacje innowacyjnych rozwiązań oraz instalację automatyki i telemechaniki w głębi sieci SN. Obecnie jednym ze strategicznych celów spółki innogy Stoen Operator jest utrzymanie pozycji lidera wśród OSD pod kątem niezawodności dostaw energii elektrycznej do odbiorców. Stąd podjęto decyzję, że od 2018 r. wszystkie modernizowane i nowo budowane stacje SN/nn będą wyposażone w układy telemechaniki i automatyki - w każdym przypadku wymagana będzie realizacja funkcjonalności wskaźnika zwarcia, a w wybranych punktach również zdalne sterowanie rozłącznikami. Podjęcie takiej decyzji motywuje do sprawdzenia urządzeń, które tak masowo będą instalowane w sieci SN. W tym celu przez blisko 3 miesiące prowadziliśmy testy urządzeń oferowanych na polskim rynku pod kątem spełnienia przez nie wymagań zawartych w "Standardzie dla urządzeń Smart Grid (NS/ST/2017/02)" [1]. W badania zaangażowani byli przedstawiciele komórek wydziałów zajmujących się: planowaniem rozwoju sieci, standaryzacją rozwiązań, eksploatacją układów automatyki i telemechaniki, a także osoby odpowiedzialne za system SCADA. Do testów zostało zaproszonych 17 dostawców, z czego terminowe zgłoszenie do udziału złożyło 10 firm. Po weryfikacji wniosków i dokumentacji do fazy testowej zakwalifikowano 8 rozwiązań - testom tych urządzeń poświęcono dalszą część artykułu. Ze względu na potrzebę przedstawienia problemów tylko od strony technicznej, nie będą prezentowane konkretne nazwy producentów i rozwiązań, a testowane urządzenia będą identyfikowane kolejnymi numerami. Sprawdzenia i testy Podstawą prac z urządzeniami był wcześniej wspomniany już "Standard... więcej»

O ocenie czułości zabezpieczeń elektrycznych
Na podstawie: Romanow J., Woronow P. "Problema ocenki czuwstwitielnosti relejnoj zaszczity". Elektriczeskije Stancii 10/2017. Opracował - Piotr Olszowiec.Jednym z podstawowych wymagań stawianych zabezpieczeniom elektrycznym jest czułość, czyli zdolność wykrywania zakłóceń. W przypadku zabezpieczeń zwarciowych powinna być ona dostatecznie wysoka dla zapewnienia wykrywania uszkodzeń na końcu jego strefy przy minimalnej możliwej mocy zwarciowej i ewentualnej oporności przejścia. Zdolność zabezpieczenia do eliminacji zwarć w powyższych, najmniej k... więcej»

Czas w elektroenergetyce: mili-, mikro-, nanosekundy
Na podstawie artykułu: E. Schweitzer i in. "Millisecond, Microsecond, Nanosecond: What Can We Do With More Precise Time?". Biblioteka Schweitzer Engineering Laboratories Inc. Opracował - Piotr Olszowiec. Czas pomaga porządkować zdarzenia i organizować ludzką działalność. Najdawniejsze źródła czasu opierały się na obserwacjach astronomicznych. Czas bardzo długo był lokalny, bezpośrednio związany z miejscem pomiaru. Dopiero podróże morskie i kolejowe wymusiły globalną standaryzację czasu. W celu synchronizacji zegarów przenoszono z miejsca na miejsce najdokładniejsze źródła czasu. W latach 30. XX w. wykorzystano powszechność dostępu do energii elektrycznej, instalując w wielu amerykańskich domach tzw. zegar Hammonda. Był to miernik czasu oparty na specjalnym mechanizmie napędzanym silnikiem synchronicznym. Oczywiście funkcję dokładnego zegara urządzenie to mogło spełniać pod ... więcej»

2018-3

zeszyt-5442-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-3.html

 
W numerze m.in.:
Baterie wanadowe stają się konkurencyjne dla przechowywania energii
Yang Z.G.: It’s Big and Long-Lived, and It Won’t Catch Fire: The Vanadium Redox-Flow Battery. Move over, lithium ion: Vanadium flow batteries finally become competitive for grid-scale energy storage. IEEE Spectrum 2017 November. Opracował - Witold Bobrowski.Nowa fabryka w prowincji Liaoning w Chinach produkuje baterie wanadowe przepływowe redox (reakcje redox polegają na odpowiednim przenoszeniu elektronów). Baterie są przeznaczone do budowy największego na świecie akumulatora - stacji magazynowej o mocy 200 MW oraz pojemności 800 MWh. Fabryka ta zajmuje obszar większy niż 20 boisk piłkarskich. Wewnątrz jest jaskrawo oświetlona i wypełniona maszynami o futurystycznym wyglądzie. Ramiona robota chwytają elementy z pojemników i każda część jest precyzyjnie przenoszona, podczas gdy taśmy przenośnikowe przemieszczają złożone elementy gładko w dół linii produkcyjnych. Gotowe produkty trafiają do stanowisk badawczych w celu sprawdzenia ich jakości przed zapakowaniem do wysyłki. Nazwano ją gigafabryką, gdyż rzeczywiście produkuje ogromne liczby zaawansowanych baterii. Ale ta gigafabryka mieścisię w Chinach a nie w Nevadzie. Nie produkuje baterii do samochodów i nie jest częścią imperium Elon Musk. Otwarta na początku 2017 r. w północnochińskim mieście portowym Dalian jest własnością Rongke Power i produkuje systemy akumulatorów dla największych na świecie magazynów energii. Skala tej gigafabryki może być imponująca, ale jej główna technologia jest jeszcze atrakcyjniejsza. Fabryka w Dalian produkuje baterie wanadowe typu redox (VRFB - Vanadium Redox Flow Battery) wymyślone kilkadziesiąt lat temu, ale ostatnio pojawiły się jako jeden z czołowych produktów do składowania energii. Na jak dużą skalę? Baterie typu VRFB są przygotowywane do wykorzystania na skalę sieci, w których będą przechowywały do setek megawatogodzin energii. W tych zastosowaniach mogą być ładowane przez duże elektrownie typu obciążenia pods... więcej»

Bocznikowanie zwarć jednofazowych w sieci SN z układem gaszenia zwarć przemijających DOI:10.15199/74.2018.3.6
(Jerzy Gryko)

Sieć SN, w której występują źródła lokalne przyłączone do linii SN oraz źródła po stronie nn stacji SN/nn przyłączonej do linii SN (rys. 1), zachowuje się specyficznie przy jednofazowych zwarciach z ziemią. Przy pominięciu upływności czynnej linii RY0= ∞, rezystancji dławika kompensacji RK= 0 oraz indukcyjności przejścia do ziemi XZ= 0 oraz wprowadzając rezystancję wymuszającą składową czynną prądu zwarcia RCZ, zależność na prąd w miejscu zwarcia (rys. 1) wyraża się wzorem (1) gdzie: XK - reaktancja dławika, RCz - rezystancja wymuszania składowej czynnej prądu, XC0 - reaktancja pojemnościowa sieci zasilanej z GPZ, RZ - rezystancja przejścia do ziemi, E - napięcie fazowe zasilania, IZ - całkowity prąd w miejscu zwarcia, IC, I5;C - prądy pojemnościowe, ILR - prąd wymuszany kompensacji ze składową czynną. Na rys. 1 pokazano rozpływ składowych pojemnościowej oraz wymuszanej całkowitego prądu zwarcia. Po wyłączeniu zwarcia przez zabezpieczenie linii EAZ 1 w GPZ nastąpi przerwanie zasilania zwarcia z rozdzielni SN, czyli prądów I1;C oraz I2;C (rys. 1). Nastąpi również przerwanie prądu wymuszanego ILR kompensacji i prądu składowej czynnej. Po wyłączeniu linii przez zabezpieczenie ziemnozwarciowe mogą zaistnieć dwa przypadki. Przypadek pierwszy zachodzi wówczas, gdy po wyłączeniu linii w GPZ moc wytwarzana Z Cz K C C K C Cz z LR C C R R j X X X X jX R I I I I I E + + - - = + + = = 3 (3 ) ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ ˆ 3 0 0 0 5; 0 Dr inż. Jerzy Gryko (jerzygryko@gmail.com) - JG Consult, Michałowo Rys. 1. Prądy pojemnościowe IC, I5;C oraz prąd wymuszany ILR przy zwarciu jednofazowym w sieci skompensowanej SN z układem wymuszania składowej czynnej prądu zwarcia Fig. 1. Capaciti... więcej»

Układy symetryzacji obciążenia w sieciach trójfazowych niskiego napięcia
Na podstawie opisów patentów: RU2506676C2, RU321133C1, RU2591040C1. Opracował - Piotr Olszowiec.Jednym z przypadków eksploatacji sieci trójfazowych niskiego napięcia jest przyłączenie jednofazowego odbiornika dużej mocy. Najprostsze rozwiązanie, czyli włączenie tego obciążenia między jedną z faz i przewód neutralny może spowodować niedopuszczalną zmianę napięć fazowych sieci. Wielkość tych odchyłek od stanu symetrii zależy zarówno od wartości impedancji odbiornika, jak i impedancji wzdłużnych przewodów fazowych i przewodu neutralnego. Pojawienie się napięć składowej zerowej i przeciwnej w sieci zasilającej pogarsza jakość dostarczanej energii elektrycznej i warunki pracy urządzeń. Nadmierna asymetri... więcej»

Prof. dr hab. inż. Andrzej Bytnar (1937-2017) (Jerzy Przybysz, Sylwia Wróblewska)
14 sierpnia 2017 r. zmarł prof. dr hab. inż. Andrzej Bytnar, wybitny specjalista w dziedzinie maszyn elektrycznych, wieloletni pracownik Instytutu Energetyki. Andrzej Stefan Bytnar urodził się 4 sierpnia 1937 r. w Wielkich Oczach na Podkarpaciu w rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec był matematykiem, absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Do szkoły podstawowej oraz do liceum ogólnokształcącego uczęszczał w Przemyślu. W 1956 r. podjął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. W czerwcu 1962 r. uzyskał dyplom magistra inżyniera elektryka, przedstawiając pracę magisterską z dziedziny maszyn elektrycznych, ocenioną jako bardzo dobrą. W styczniu 1962 r. został zatrudniony w Instytucie Energetyki w Pracowni Eksploatacji Maszyn Elektrycznych, początkowo na stanowisku pracownika inżynieryjno-technicznego, później asystenta, starszego asystenta, a od 1968 r. na stanowisku adiunkta. W pracach naukowo-badawczych Instytutu Energetyki zajmował się m.in. zagadnieniami: wpływu częstych uruchomień genera... więcej»

Projektowanie jako sztuka optymalnych wyborów DOI:10.15199/74.2018.3.3
(Henryk Ptasiński, Łukasz Bednarek, Marcin Sapeta)

Projektowanie obwodów wtórnych stacji elektroenergetycznych wydaje się łatwe. Opracowane zostały standardowe wymagania dla poszczególnych urządzeń i układów wyposażenia stacji. Należy więc znaleźć mniej lub bardziej zbliżony do projektowanego obiektu projekt wykonawczy i metodą kopiuj/wklej szybko uporać się z pracą. Szybko, bo zlecający projekt wykonawca stacji wreszcie uzgodnił (lub prawie uzgodnił) dane gwarantowane aparatury, a terminy wykonania projektów już są zagrożone. Pojawia się pytanie: dlaczego projekty nie są jeszcze gotowe? Kiedy projekt jest gotowy do zatwierdzenia, pojawia się wiele uwag. Część z nich to znalezione przez opiniującego błędy w projekcie (łatwiejsze do usunięcia bo oczywiste), a część to uwagi merytoryczne dotyczące działania układów, których poprawienie wymaga więcej czasu i myślenia w celu zmiany skopiowanych fragmentów, bo nie pasują do wymaganej przez opiniującego logiki działania układów lub zastosowanej aparatury. Projekty są więc poprawiane (często wielokrotnie) zawsze pod presją czasu. Taka praktyka eliminuje podstawową część projektowania, czyli optymalizację rozwiązań. Kiedyś mówiło się, że: projektowanie jest ustawiczną zmianą, aby znaleźć lepsze rozwiązania. Teraz szuka się wzorów zatwierdzonych przez zamawiającego a nie rozwiązań optymalnych. Skutkuje to np. przewymiarowaniem zasilaczy potrzeb własnych (transformatorów, baterii itp.) lub ogromnym wzrostem aparatury pomocniczej w szafach zabezpieczeń, tak że nie mieszczą się w szafach. Aby naprawić skutki tak wykonywanych projektów, potrzebna jest analiza istniejących rozwiązań, by znaleźć rozwiązania optymalne. Optymalizacja potrzeb własnych W roku 2016 wykonaliśmy projekt "Opracowanie zasad optymalizacji układów i elementów zasilania potrzeb własnych AC i DC w stacjach elektroenergetycznych NN". Aby uzyskać dane do analizy układów potrzeb własnych: 400/230 VAC, 220 VDC, 48 VDC oraz 230 VAC gwarantowane, na 10 wytypowanych stacjach ... więcej»

2018-2

zeszyt-5413-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-2.html

 
W numerze m.in.:
Dłuższe spojrzenie na długoterminowe przechowywanie energii
Runyon J.: A Longer Look at Long-Duration Energy Storage. Trying to compare different types of energy storage is a bit like trying to compare the color green to the color blue. Here we take a stab at defining the market potential for long-duration energy storage and offer considerations for potential buyers of this new technology. Renewable Energy World March/April 2017. Opracował - Witold Bobrowski.Próby porównywania różnych rodzajów magazynowania oraz przechowywania energii jest trochę podobne do porównywania koloru zielonego z niebieskim. Według najnowszego raportu "Poza czterema godzinami: przejście na bardziej elastyczny i wartościowy, długoterminowy składnik magazynowania energii" 80% uczestników rynku definiuje długoterminowe magazynowanie energii (LDS - long-duration energy storage) jako składnik aktywów, który może zapewnić co najmniej 3 godziny przechowywania energii. Ale nawet ta definicja LDS nie była taka sama dla wszystkich - twierdził Jason Deign, autor raportu. Jason Deign przeprowadził wywiady z opracowującymi projekty energetyczne oraz kluczowymi graczami, aby zrozumieć potencjalnych nabywców tego typu aktywów. Chciał zrozumieć, czy i jak szybko rozważą zakup aktywów LDS. Jason Deign rozpoczął swoją ankietę, pytając uczestników o technologie energetyczne, które będą rozważali dla długotrwałe... więcej»

Wdrożenie układu magazynowania energii w sieci innogy Stoen Operator DOI:10.15199/74.2018.2.3

Włączenie do sieci energetycznej rozproszonych źródeł energii i zapewnienie ciągłości dostaw odbiorcom narzuca operatorom systemów dystrybucyjnych konieczność rekonfiguracji sieci energetycznej. Podejmowanie właściwych decyzji przełączeniowych wymaga zastosowania technologii smart grid, w tym gromadzenia przesyłanych zdalnie danych oraz ich analizy z zastosowaniem elementów sztucznej inteligencji. W ramach prac badawczo-rozwojowych innogy Stoen Operator (innogy SO) opracowało i wdrożyło wspólnie z polskimi dostawcami pierwszy w Warszawie magazyn energii w stacji SN/nn (rozdzielcza stacja transformatorowa). Układ o pojemności ponad 30 kWh został zbudowany z baterii litowo-jonow... więcej»

Diagnostyka obwodów zasilania napięciem liczników energii
Na podstawie materiałów firmowych http://www.oltest.com.ua/ - opracował Piotr Olszowiec. Dla zapewnienia dokładności wskazań liczników energii elektrycznej (ogólnie wszystkich przyrządów pomiarowych, zabezpieczeniowych itp.) konieczne jest ograniczenie strat napięcia między zaciskami uzwojenia wtórnego przekładnika napięciowego i danym aparatem. Przyrząd ten powinien bowiem otrzymywać z przekładnika napięcie bez żadnej straty (spadku). Z powodu rezystancji przewodów łączących nie jest to oczywiście w praktyce spełnione. Znanych jest kilka metod pomiaru tej straty/spadku napięcia, jednak one wszystkie są obarczone pewnymi wadami. Podstawową niedogodnością jest warunek jedno... więcej»

Spotkanie świąteczno-noworoczne Stowarzyszenia Elektryków Polskich (Krzysztof Woliński)
15 grudnia 2017 r. odbyło się coroczne tradycyjne spotkanie świąteczno-noworoczne przyjaciół i sympatyków SEP. Przyjaciele i zaproszeni goście spotkali się w Warszawskim Domu Technika NOT w Warszawie. Zebranych powitał piękną muzyką Johanna Straussa Syna - "Walc Potpourri" Kwartet Smyczkowy Kwadrat z harfą.Prowadzącym spotkanie był Robert Tondera - aktor Teatru Rampa w Warszawie. Powitał serdecznie przybyłych na spotkanie członków i sympatyków SEP oraz zaproszonych gości. W imieniu organizatorów podziękował sponsorom spotkania, firmom: Schneider Electric Polska, Trakcja PRKiI, ELSTER-PKP, Centrum Targowo- -Wys... więcej»

Model przęsła linii 110 kV z przewodami HTLS do obliczeń dopuszczalnej obciążalności prądowej w zmiennych warunkach pogodowych DOI:10.15199/74.2018.2.4
(Adam Babś, Tomasz Samotyjak)

Potrzeba przesyłania coraz większej ilości energii elektrycznej w połączeniu z trudnościami w uzyskaniu zgody na budowę nowych linii zmusza zakłady energetyczne do poszukiwania nowych sposobów zwiększania zdolności przesyłowych istniejących linii. Jednym z rozwiązań jest prowadzenie ruchu sieci 110 kV z uwzględnieniem dopuszczalnej w danych warunkach pogodowych wartości prądu a nie wartości prądu, jaki obliczono dla typowych warunków otoczenia. Dopuszczalny w danych warunkach pogodowych prąd obciążenia wynika z konieczności zachowania dopuszczalnej, minimalnej odległości przewodu roboczego do ziemi lub obiektów krzyżowanych. Wyznaczanie tego prądu jest zadaniem systemu dynamicznej obciążalności linii (DOL), który na podstawie mierzonych na bieżąco warunków pogodowych w miejscu występowania przęseł krytycznych oraz znajomości modelu cieplnego uwzględniającego cechy przewodu i sposób jego zawieszenia w przęśle wyznacza dopuszczalną wartość prądu. Model cieplny stosowany do obliczeń mechanicznych przewodu, tj.: naprężenia, zwisu, odległości od ziemi - jest dobrze znany i opisany w odniesieniu do przewodów stalowo-aluminiowych typu AFL, gdzie rdzeń stalowy odpowiada za własności mechaniczne przewodu. W ostatnich latach wzrosło użycie przewodów wysokotemperaturowych o małych zwisach HTLS (High Temperature Low Sag). Zastosowanie tych przewodów do budowy nowych linii znajduje swoje uzasadnienie w tych przypadkach, gdzie spodziewane są przejściowe znaczne wzrosty obciążenia linii spowodowane zmianami konfiguracji sieci, remontami lub dużym udziałem źródeł odnaw... więcej»

2018-1

zeszyt-5404-wiadomosci-elektrotechniczne-2018-1.html

 
W numerze m.in.:
Studenci z Ohio zbudowali elektryczny motocykl wyścigowy
Philip E. Ross: For Racing Glory, Students Built a Mountain-Busting Electric Motorcycle. Ohio State engineers optimized their bike for one thing: to climb Pikes Peak faster than any other bike, electric or gasoline powered. IEEE Spectrum 2016 November. Opracował - Witold Bobrowski.Studenci dzięki pomocy inżynierów jednej z uczelni amerykańskich (Ohio State University in Columbus) zbudowali elektryczny motocykl wyścigowy, przeznaczony do wyścigów górskich, a szczególnie do wjazdu, w czasie dorocznego wyścigu, na znajdujący się w pobliżu szczyt góry Pikes Peak. Są to tradycyjne wyścigi motocyklowe "Hill Climb", które po jeździe ok. 20 km na płaskim terenie kończą się na szczycie góry Pikes Peak.Godzina przed rundą kwalifikacyjną - to jest chyba najgorszy czas - aby stwierdzić uszkodzenie falownika prądu elektrycznego w motocyklu wyścigowym. Miesiące żmudnej pracy poszły na marne przy budowie całkowicie elektrycznego motocykla Buckeye Current RW-3, który miał wystartować w tym niezwykłym wyścigu Pikes Peak "Hill Climb". Studenci poczują smak porażki. Wcześniej musieli pokonać wiele przeciwności, które dotyczyły m.in. niestabilnych siedzeń, uszkodzenia systemu chłodzenia, a do tego ten zepsuty falownik prądu elektrycznego. Jednak studenci doszli do wniosku, że jest to zabawa. Kierownik wyprawy próbował wezwać jakiegoś eksperta do uszkodzonego falownika. Niestety, nie udało się to pomimo wczesnych godzin porannych. Więc każdy starał się, jak mógł. Studenci zajrzeli do elektronicznych wnętrzności motocykla, do testerów obwodu. Ale kłopoty z falownikiem nadal pozostawały niewyjaśnione. Nie jest to typowe mechaniczne urządzenie trady... więcej»

Rozwój konstrukcji wysokonapięciowych ograniczników przepięć DOI:10.15199/74.2018.1.3

Pod koniec XIX w. nastąpił szybki rozwój elektroenergetyki. Zaczęto budować coraz dłuższe linie napowietrzne o coraz większym napięciu. Już przed rokiem 1900 napięcie niektórych linii przekroczyło 20 kV. Bardzo znana jest linia 15 kV z Lauffen do Frankfurtu wybudowana już w 1891 r. Początkowo do obniżania przepięć stosowano iskierniki oraz różne urządzenia ochronne, które określamy dziś jako ochronniki. Miały one zmniejszyć wartości szczytowe przepięć albo zmniejszyć ich stromości. Ochronniki można podzielić na trzy zasadnicze typy: kondensatorowe, cewkowe (dławiki) i upływowe. Różne konstrukcje ochronników, iskierników i ograniczników przepięć opisane zostały w monografii [7]. Najstarszym prawdopodobnie artykułem na ten temat, wydanym w języku polskim, jest "Ochrona od zwyżki napięcia w teoryi i praktyce" z roku 1913 [2]. Należy tu wymienić również prace innych autorów, przede wszystkim: Maksiejewskiego i Roguskiego, Badera, Szpora oraz Auleytnera [1, 3, 4, 8, 10, 16]. Iskierniki Iskierniki stosowano już w liniach telegraficznych do ochrony przed przepięciami piorunowymi. Słynny Joseph Henry już w 1847 r. zastosował iskierniki o przerwie iskrowej ½ cala (rys. 1a). Termin ogranicznik (arrester) został wprowadzony po raz pierwszy kilka lat później, w 1852 r. przez Aleksandra Jonesa [10]. Warunki pracy iskierników w pierwszych liniach elektroenergetycznych budowanych w latach 80. XIX w. były jednak znacznie trudniejsze niż w liniach telegraficznych ze względu na większe napięcie, które załączone jest przez cały czas pracy. Próbowano więc modyfikować ich konstrukcję, aby ułatwić gaszenie łuku palącego się między elektrodami iskiernika przy przepływie prądu następczego (który w liniach telegraficznych nie występuje). Przerwa iskrowa, która w liniach telegraficznych wynosiła zaledwie 6 mm musiała być znacznie wydłużona. Iskiernik rożkowy, skonstruowany w roku 1896 przez E. Oelschlägera umożliwiał samoczynne gaszenie łuku. I... więcej»

Poszukiwanie najlepszej definicji pojęcia "napięcie dotykowe rażeniowe" DOI:10.15199/74.2018.1.1
(Witold Hoppel)

Jednym z najważniejszych pojęć w zagadnieniach ochrony od porażeń jest "napięcie dotykowe rażeniowe" (nazwa wg [2]), którego definicja na przestrzeni lat zmieniała się. Ważność tego pojęcia wynika z faktu, że jest ono najbardziej czytelnym oraz pewnym kryterium, czy projektowana lub badana instalacja uziemiająca jest bezpieczna. Przeważnie dopuszczalne rezystancje uziemień ochronnych wyprowadzane są na podstawie dopuszczalnych wartości napięć dotykowych rażeniowych, dla słupów linii napowietrznych na podstawie dopuszczalnych napięć dotykowych spodziewanych. Mechanizm powstawania napięcia dotykowego rażeniowego jest ogólnie znany i jedną z możliwości pokazano na rys. 1. Może się wydawać, że definicje "napięcia dotykowego rażeniowego" i bardzo zbliżonego do niego "napięcia dotykowego spodziewanego" są jasne i ugruntowane. I tak mniej więcej było do czasu opublikowania w marcu 2017 r. normy [1], która wprowadziła dla urządzeń o napięciu powyżej 1 kV definicję z IEV ("Międzynarodowy słownik elektrotechniczny") dostosowaną przede wszystkim do instalacji niskiego napięcia, dodatkowo zmieniając samo pojęcie. Na marginesie - wspominana norma [1] została opublikowana w sposób nadzwyczaj niestaranny z mnóstwem błędów merytorycznych i językowych. Autor pracuje nad krytycznym artykułem dotyczącym tej normy. W dalszej części niniejszego artykułu będzie się używać skrótu WN dla urządzeń o napięciu powyżej 36 kV, SN dla urządzeń o napięciu powyżej 1 kV do 36 kV włącznie, a dla urządzeń o napięciu do 1 kV - skrótu nn. Czy część czynna jest częścią przewodzącą? Pytanie w pierwszej chwili wydaje się zupełnie dziwne - zakłada się: aby "coś" było częścią czynną musi przewodzić prąd elektryczny. Przytoczonych zostanie kilka definicji, przy czym w innych normach są one bardzo zbliżone i raczej zgodne: Część czynna - przewód lub część przewodząca przeznaczona do pracy pod napięciem w warunkach normalnych, łącznie z przewodem neutralnym, lecz z w... więcej»

Wyłączniki próżniowe rozdzielnicy rozdziału pierwotnego średniego napięcia - analiza porównawcza napędów elektromagnesowych i zasobnikowo-sprężynowych (Mirosław Schwann)
W rozdzielnicach rozdziału pierwotnego*) średniego napięcia (SN) wyłączniki służą do zabezpieczania i sterowania siecią SN. Muszą mieć zdolność do załączania, utrzymania przepływu i wyłączania wszelkich prądów, w tym roboczych i zwarciowych, jakie mogą pojawić się w miejscu ich zainstalowania. We współczesnych rozdzielnicach rozdziału pierwotnego SN wszelkie zadania związane z zabezpieczeniem i sterowaniem siecią SN zostały zdominowane przez wyłączniki próżniowe, które wyparły wcześniej powszechnie stosowane wyłączniki o izolacji SF6 i wyłączniki małoolejowe. Przez wiele lat jedynym napędem wyłączników próżniowych były napędy zasobnikowo-sprężynowe, ciągle udoskonalane po to, by stały się w końcu niezawodne. Jednak ta technologia przeszła do lamusa. Kilka lat temu w Europie w rozdzielnicach rozdziału pierwotnego SN pojawiły się wyłączniki próżniowe z innowacyjnym napędem elektromagnesowym, znanym już od wielu lat, szczególnie w Ameryce Północnej i w Australii, dzięki ich powszechnemu stosowaniu w napędach wyłączników i w reklozerach SN. Niezawodne działanie, kompaktowa i ekonomiczna budowa, duża liczba operacji łączeniowych wykonywanych bez konserwacji i przeglądów wskazują, że mogą stanowić alternatywę dla napędów zasobnikowo- sprężynowych. *) Termin "rozdzielnice rozdziału pierwotnego" nie występuje w słowniku terminologicznym Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Jest tłumaczeniem, zaproponowanym przez dostawców rozdzielnic w Polsce, terminu angielskiego "primary switchgear" oraz terminu "switchgear for primary distribution systems" powszechnie stosowanych przez producentów rozdzielnic. Mgr inż. Mirosław Schwann (miroslaw.schwann@kentia.pl) - KENTIA Firma Konsultingowa, Wejherowo Niekiedy napędy te w wyniku nieprecyzyjnego tłumaczenia nazywane są napędami elektromagnetycznymi, co sugerowałoby, że jest to napęd łącznika mechanizmowego, przestawiany w sposób inny niż ręczny, o tylko jednym położeniu spoczynkowym styków rucho... więcej»

X Lubelskie Targi Energetyczne ENERGETICS 2017 (Krzysztof Woliński)
W Centrum Targowo-Wystawienniczym Targów Lubelskich na terenie Parku Ludowego odbyły się w dniach 14-16 listopada 2017 r. Targi Energetyczne ENERGETICS oraz Targi Wschodnie Dni Kooperacji. Swoje wyroby prezentowało prawie 200 wystawców polskich oraz z: Białorusi, Czech i Niemiec. Głównym partnerem Targów było PGE Dystrybucja. Patronat nad Targami objęli: Ministerstwo Energii, wojewoda lubelski, marszałek województwa lubelskiego, prezydent Lublina, Urząd Regulacji Energetyki, Polsko-Ukraińska Izba Gospodarcza, Polsko-Bi... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 739
03-450 Warszawa
tel.: (22) 619 43 60, (22) 818 95 30
faks: (22) 619 43 60
e-mail: red.we@sigma-not.pl
www: http://wiadomoscielektrotechniczne.pl/

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577