• Wiadomości Elektrotechniczne

    Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej.

2017-12

zeszyt-5361-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-12.html

 
W numerze m.in.:
Kawałek współczesnej historii przekaźnikowców na Podbeskidziu (Krzysztof Sitkiewicz)
23 października 2017 r. odbyła się niecodzienna uroczystość przekazania pamiątkowego pergaminu z życzeniami od Zarządu Beskidzkiej Energetyki Oddziałowi Bielsko-Bialskiemu SEP... więcej»

FIDVR - awarie powodowane odbudową napięcia w systemie - wytyczne techniczne DOI:10.15199/74.2017.12.5

FIDVR - A Technical Reference Paper - Fault - Induced Delayed Voltage Recovery version 1.2. Źródło: PACWorld, June 2017. Opracował - Konrad Woliński.The North American Electric Reliability Corporation (NERC) jest międzynarodowym, niekomercyjnym organem regulacyjnym, którego misją jest zapewnienie niezawodności i bezpieczeństwa systemów elektroenergetycznych w Ameryce Północnej. NERC rozwija i wprowadza standardy niezawodności, ocenia roczną, okresową i długoterminową niezawodność, monitoruje znajomość systemu, prowadzi działalność edukacyjną oraz certyfikuje personel zatrudnionym w przemyśle. Odkąd zjawisko awarii, spowodowanej odbudową napięcia (FIDVR - Fault Induced Delayed Voltage Recovery), może mieć istotny wpływ na wszystkie poziomy systemu elektroenergetycznego istnieje potrzeba zwiększenia świadomości wspólnoty PAC, aby pomóc naszej branży rozwinąć i wdrożyć rozwiązania, które ograniczą prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń FIDVR lub zredukują skutki, gdy takowe zdarzenia wystąpią. Celem tego raportu jest przedstawienie naszym czytelnikom wytycznych technicznych NERC, aby specjaliści PAC mogli sprostać wyzwaniom i znaleźć najefektywniejsze rozwiązania. Powrót napięcia lub bardziej popularne obecnie - awarii spowodowanej przywróceniem napięcia (FIDVR) - jest zjawiskiem, w... więcej»

Wykorzystanie standardu IEC 61850 w sieciach rozdzielczych – doświadczenia Siemens DOI:10.15199/74.2017.12.4
(Marcin Lizer, Adam Sobota)

Standard IEC 61850 istnieje w polskiej energetyce zawodowej już od dawna, szczególnie w zakresie komunikacji w ramach szyny stacyjnej. Coraz częściej w obiektach energetycznych wykorzystywane są również wiadomości GOOSE w: komunikacji międzypolowej, automatyce, sterowaniu oraz komunikacji z systemem SSiN. Do niedawna standard IEC 61850 nie był obecny w sieciach rozdzielczych i przemysłowych średniego napięcia. Nieobecność ta była częściowo spowodowana obawą przed nowymi pozornie skomplikowanymi rozwiązaniami oraz stosunkowo wysokimi cenami urządzeń wspierających ten standard. Obecnie ten trend ulega zmianie - rozwiązania stają się coraz popularniejsze, potwierdzają swoją elastyczność i niezawodność, a ich ceny się obniżają. Urządzenia czołowych producentów zabezpieczeń są w większości standardowo wyposażone w ten rodzaj komunikacji. Ponadto stale rosną doświadczenia biur projektowych, firm realizujących rozruchy we wdrażaniu standardu IEC 61850 na obiektach energetycznych. Dlatego też obserwuje się coraz większe zainteresowanie implementacją standardu IEC 61850 w układach zabezpieczeń sieci rozdzielczych i przemysłowych - zarówno w zakresie komunikacji z SSiN, jak i implementacji komunikacji miedzypolowej, ruchowych i awaryjnych sterowań oraz automatyki zabezpieczeniowej. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza teraz, gdy mamy coraz większe nasycenie sieci SN źródłami rozproszonymi. Siemens nieustannie zbiera doświadczenia z wdrożeń omawianych rozwiązań, również w zakresie ich implementacji w sieciach średniego napięcia. W artykule omówiono przykładową implementację standardu IEC 61850 w jednej z rozdzielni sieciowych 20 kV. Implementacja ta obejmowała m.in. realizację automatyki LRW, SZR oraz zabezpieczenia szyn za pomocą komunikatów GOOSE przesyłanych redundantną szyną stacyjną. Przytoczony przykład jest trzecią z rzędu realizacją tego typu. Artykuł nawiązuje do poprzednich publikacji związanych z omawianą tematyką [2, 3]. O... więcej»

Najnowsze rozwiązania w zakresie sprzętu elektrycznego, automatyki i systemów zabezpieczeń po raz 16. w Warszawie XVI Międzynarodowe Targi Sprzętu Elektrycznego i Systemów Zabezpieczeń ELEKTROTECHNIKA 2018 Warszawa, 31 stycznia - 2 lutego, EXPO XXI
Targi ELEKTROTECHNIKA skierowane są do producentów i użytkowników sprzętu niskiego, średniego i wysokiego napięcia oraz systemów alarmowych i rozwiązań umożliwiających instalację przewodów elektrycznych w nowoczesnych budynkach. Równolegle odbędą się Targi ŚWIATŁO oraz Wystawa TELETECHNIKA. Wystawcy Targów ELEKTROTECHNIKA mają możliwość współprowadzenia konferencji, warsztatów i szkoleń skierowanych do prawie 2000 specjalistów ... więcej»

Projekt betonu ogniotrwałego odpornego na zjawisko spallingu dzięki perforacjom wykonanym przez nakłuwanie DOI:10.15199/74.2017.12.1
(Daniel Tokarski, Paweł Woliński, Rafał Gałecki)

Wysokie temperatury wpływają szkodliwie na beton, co jest związane ze zmianami strukturalnymi. W miarę ogrzewania betonu woda związana w różny sposób jest stopniowo zużywana, co prowadzi do zniszczenia struktury utworzonej podczas wiązania. Odziaływanie pożaru na beton W temperaturze ok. 100°C wilgoć odparowuje (woda wolna). W zakresie temperatur 200-400°C rozpoczyna się powolne, a potem szybko wzrastające oddawanie wody przez beton, ale spójność i wy- Mgr inż. Daniel Tokarski - Regionalne Centrum Badań Środowiska, Rolnictwa i Technologii Innowacyjnych EKO-AGRO-TECH Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej, mgr inż. Paweł Woliński - Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej mgr inż. Rafał Gałecki (konstrukcje.stalowe@o2.pl) - WeldMetal Żabokliki, Siedlce 4 Rok LXXXV 2017 nr 12 ANALIZY - BADANIA - PRZEGLĄDY trzymałość betonu na ściskanie nie ulegają jeszcze obniżeniu. Usunięta zostaje woda półzwiązana (żelowa, kapilarna). Powyżej 400°C zaczyna następować wydzielanie wody hydratacyjnej z uwodnionych związków glinianowych i krzemianowych. Nie prowadzi to jeszcze do większego obniżenia wytrzymałości, ponieważ i te procesy zachodzą bez znacznych zmian strukturalnych. Dopiero przy ok. 550°C rozpoczyna się oddawanie wody związanej przez wodorotlenek wapniowy. Następuje wtedy duży spadek wytrzymałości. W temperaturze 1000°C woda związana jest już całkowicie usunięta, a beton rozpada się [4]. Przy wyższych temperaturach następuje stopienie składników, które zaczynają reagować między sobą. Zachodzi wówczas ceramiczne wiązanie, charakterystyczne dla materiałów ogniotrwałych. Zmiany zachodzące w betonach i zaprawach przy ogrzewaniu przebiegają różnie, zależnie od składu betonu, przy czym dużą rolę odgrywa rodzaj kruszywa, wybór spoiwa oraz sposób wykonania. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że betony o różnych kruszywach w temperaturach 250-500°C zawsze wykazują pewne osłabienie struktur... więcej»

2017-11

zeszyt-5329-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-11.html

 
W numerze m.in.:
Narażenia termiczne silnika indukcyjnego dwuklatkowego w czasie łagodnego rozruchu DOI:10.15199/74.2017.11.1
(Jan Mróz)

Zjawiska termiczne w silniku indukcyjnym dwuklatkowym mają zasadniczy wpływ na pewność pracy silnika, szczególnie w nieustalonych stanach elektromechanicznych, które są z nimi wzajemnie powiązane. W tych stanach pracy może dojść do sytuacji, w której elementy dwuklatkowego uzwojenia wirnika osiągną temperaturę zagrażającą bezpieczeństwu konstrukcji [4]. Analiza przebiegu zmiany wytrzymałości na rozciąganie i umownej granicy plastyczności materiałów, z których wykonuje się uzwojenia dwuklatkowe, umożliwiła określenie temperatury progu gwałtownego obniżenia właściwości wytrzymałościowych. Ilustruje to rys. 1, gdzie przedstawiono procentową zależność względnej wytrzymałości mechanicznej miedzi i mosiądzu od temperatury. W zależności od składu tych materiałów, sposobu obróbki termicznej i zawartości domieszek, szukana temperatura odpowiadająca granicy plastyczności może znacznie się zmieniać. Ogólnie można przyjąć za [1], że dla uzwojeń klatkowych lutowanych dopuszczalna temperatura wynosi 350°C. W czasie rozruchu silnika indukcyjnego klatkowego przez bezpośrednie załączenie znamionowego napięcia narażenia uzwojenia klatkowego wirnika, wywołane działaniem termicznym i elektrodynamicznym prądów rozruchowych, są naj- Słowa kluczowe: silnik indukcyjny dwuklatkowy, łagodny rozruch, narażenia termiczne wirnika Przedstawiono pola temperatury wirnika silnika dwuklatkowego podczas rozruchu w układzie łagodnego rozruchu i przy rozruchu bezpośrednim. Rezultaty symulacji wykazały, że w układzie łagodnego rozruchu istnieje niebezpieczeństwo przekroczenia wartości dopuszczalnej temperatury uzwojenia klatkowego. Keywords: double-cage induction motor, soft start, thermal risks in rotor This paper presents the temperature field of a double cage induction motor’s rotor during a direct online start and a soft start. Simulation results have shown that in the case of the soft start there is a risk of exceeding the allowable temperature of th... więcej»

Optymalizacja konstrukcji transformatora obrotowego DOI:10.15199/74.2017.11.3
(Olgierd Massalski)

Spośród zastosowań transformatorów obrotowych można wyróżnić dwie grupy. Pierwsza, w której transformatory obrotowe są używane do zastosowań sygnałowych. Druga, w której mają one zastosowanie energetyczne. Zastosowania sygnałowe są następujące: odczyt i zapis sygnałów analogowych na taśmach magnetycznych np. w magnetowidach. W energetyce wyróżnia się znacznie więcej zastosowań i są one następujące: zasilanie wzbudzenia w maszynach synchronicznych, sztuczne satelity, przekazywanie energii z ruchomych baterii słonecznych, zasilanie obrotowego radaru lotniczego, anten odbierających sygnały, w transformatorach spawalniczych, w maszynach asynchronicznych zasilanych dwustronnie, zasilanie systemu kontroli trakcji w samochodach, aplikacje wymagające dużych prędkości obrotowych, np. wiertarki, inne - zasilanie rezystorów suwakowych, aplikacje pracujące w dużych temperaturach, wymagające dużych sprawności i małych rozmiarów. Optymalizacje przeprowadzono w programie Matlab dla zadanych parametrów takich jak: - moc, - przyjęta wartość strat mocy oraz wartość przepływu magnesującego, - maksymalna dopuszczalna indukcja, - wymiary okna na uzwojenie, Mgr inż. Olgierd Massalski (olgierd.massalski@gmail.com) - ABB Sp z o.o., Łódź - minimalny promień wewnętrzny, - wielkość szczeliny, - częstotliwość pracy. W trakcie optymalizacji dokonano badań dla wszystkich konstrukcji, takich jak: - zależność funkcji kosztu od promienia, szczeliny, - zależności kosztu dla różnych punktów startowych, - zależności masy oraz kosztu od strat mocy i przepływu magnesującego. Parametryzacja rdzenia cylindrycznego Przypadek 0 - przypadek ogólny, w którym występują wszystkie zmienne niezależne, w przypadku 1 - szerokość kolumny jest stała, natomiast przypadek 2 - jest to przypadek, w którym w każdej płaszczyźnie rdzenia jest ten sam przekrój. Rys. 1. Parametryzacja rdzenia cylindrycznego: R1 - promień wewnętrzny rdzenia, R2 - promień wewnętrzny okna, R3 - pro... więcej»

Kluczem do lepszego samochodu elektrycznego jest lżejszy silnik
Doppelbauer M., Winzer P.: Shut Up About the Batteries: The Key to a Better Electric Car Is a Lighter Motor. The trick is to make a motor that can tweak its magnetic fields to run more efficiently. IEEE Spectrum 2017 July. Opracował - Witold Bobrowski.Projektowanie silników symulacyjnych do elektryfikacji pojazdu Większość prób rozwiązania problemów związanych z samochodami elektrycznymi dotyczy poprawy baterii. Oczywiście ważne są zmiany w systemach magazynowania energii (baterie i ogniwa paliwowe), jednak można jeszcze wiele zrobić w innym podstawowym składniku pojazdu, tzn. w silniku. Od czterech lat trwają prace nad nową koncepcją elektrycznego silnika trakcyjnego, stosowanego w samochodach elektrycznych i ciężarówkach. Najnowszy projekt poprawia nieco wydajność w porównaniu z konwencjonalnymi konstrukcjami, wystarczy aby pojazdy elektryczne były praktyczniejsze i niedrogie. W zeszłym roku prototypowy silnik w rozległych testach i badaniach laboratoryjnych, dobrze się sprawdził, więc można spodziewać się, że będzie on również dobrze funkcjonował w samochodzie. Nowy silnik może więc poprawić wydajność dzisiejszych samochodów dostawczych, nawet jeśli nie ma obecnie postępu w technologii akumulatorów. Aby zrozumieć wyzwanie, należy zbadać podstawy projektowania silników elektrycznych. W porównaniu z silnikami spalinowymi, silniki elektryczne są proste, z zaledwie garstką krytycznych elementów. Ze względów mechanicznych wymagana jest obudowa, nazywana stojanem. Do obracania wału i utworzenia momentu obrotowego potrzebny jest wirnik. Aby silnik pracował, stojan i wirnik muszą wzajemnie oddziaływać magnetycznie, aby przekształcić energię elektryczną w energię mechaniczną. W silnikach szczotkowych prądu stałego przepływ prądu odbywa się, gdy prąd przepływa przez szczotki, które przesuwają się po komutatorze. Prąd przechodzi przez komutator do uzwojeń wirnika, pobudzając je. Uzwojenia te są odpychane przez magnesy trwałe... więcej»

Badania samochodu elektrycznego z silnikiem prądu stałego - OPEL Astra po konwersji na pojazd EV T DOI:10.15199/74.2017.11.2
(Sławomir Łukjanow, Wiesław Zieliński)

Prognozy wyczerpywania światowych zasobów ropy naftowej oraz względy ochrony środowiska obligują producentów pojazdów z silnikami spalinowymi do poszukiwania alternatywnych źródeł napędu. Tendencje zależności między podażą a popytem ropy naftowej w skali globalnej ilustruje rys. 1 [5]. Wydaje się, że rozwiązaniem jest wprowadzenie na rynek samochodów z napędem elektrycznym (EV), co robią już największe koncerny samochodowe. Rozwiązaniem przejściowym - z uwagi m.in. na duże koszty wytwarzania samochodów EV, a zwłaszcza akumulatorów - jest wprowadzenie do produkcji samochodów hybrydowych. Wartą rozważenia propozycją wydaje się również konwersja eksploatowanych pojazdów z silnikami spalinowymi. Samochody z silnikami spalinowymi ZI (zapłonem iskrowym) i ZS (zapłonem samoczynnym), mimo coraz ostrzejszych norm emisji spalin, stanowią w ruchu miejskim zagrożenie dla środowiska, a zwłaszcza dla zdrowia mieszkańców. W wielu miastach świata wprowadzane są strefy ograniczonego ruchu lub zakazu ruchu dla samochodów z silnikami ZI i ZS. Do najbardziej szkodliwych dla zdrowia substancji, wg wymagań europejskich i ONZ podanych w dyrektywach i regulaminach, należą: tlenek i dwutlenek węgla - CO i CO2, związki węglowodorowe - CH, tlenki azotu - NOx, cząstki stałe - PM. W ujęciu globalnym najbardziej szkodliwa dla środowiska jest emisja dwutlenku węgla - CO2, powodująca m.in. ocieplenie klimatu na kuli ziemskiej. Według danych GUS oraz Ministerstwa Środowiska w Polsce w całkowitej emisji zanieczyszczeń atmosferycznych pochodzących z ruchu drogowego było: 20% tlenku węgla, 27% tlenków azotu oraz 12% pyłów. W ruchu miejskim na obszarze Warszawy emisja tlenku węgla stanowiła 50%, emisja Dr inż. Sławomir Łukjanow prof. nzw. PIMOT, mgr inż. Wiesław Zieliński (w.zielinski@pimot.eu) - Przemysłowy Instytut Motoryzacji - PIMOT, Warszawa Rys. 1. Tendencje podaży i popytu ropy naftowej w skali globalnej Fig. 1. Oil supply and demand trends on a global ... więcej»

Seminarium zabezpieczeniowe (Krzysztof Woliński)
W dniach od 6 do 8 września 2017 r. w Hotelu Chochołowy Dwór w Jerzmanowicach k. Krakowa odbyło się kolejne spotkanie techniczne poświęcone rozwojowi systemów zabezpieczeń sieci elektroenergetycznych, nowym rozwiązaniom technicznym w systemie zabezpieczeń Ex-BEL oraz nowym ro... więcej»

2017-10

zeszyt-5302-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-10.html

 
W numerze m.in.:
Magazyny energii z akumulatorami chemicznymi, ich funkcje w systemie elektroenergetycznym DOI:10.15199/74.2017.10.5
(Jacek Świątek, Piotr Biczel)

W obecnym czasie następuje zmiana koncepcji europejskiego i światowego systemu wytwarzania energii. Normy środowiskowe, gwałtowna redukcja zasobów minerałów i kopalin energetycznych wymuszają ograniczenie produkcji energii pochodzącej ze spalania węgla, gazu, związków ropopochodnych oraz wprowadzanie na to miejsce produkcji z alternatywnych źródeł energii. Energetyka oparta na spalaniu surowców kopalnych znacznie obciąża środowisko naturalne i jest mało efektywna. Z tego powodu współczesna energetyka ma wiele problemów i wyzwań [2], takich jak: - ograniczone zasoby surowców energetycznych, niestabilność polityczna w wielu rejonach ich wydobycia, - szybko rosnące zapotrzebowanie na energię, - obciążenia środowiska powstające przy wykorzystaniu obecnych technologii wytwarzania energii: emisja gazów i pyłów, podgrzewanie wody w chłodniach elektrowni, zalewanie obszarów przeznaczonych na zbiorniki dla elektrowni wodnych, dewastacja terenów wydobycia surowców kopalnych, - niska efektywność energetyczna. Alternatywą mogła być energetyka nuklearna, ale ten segment wytwarzania jest obecnie w impasie z powodu obniżenia się zaufania co do jego bezpieczeństwa. Zmiany klimatyczne powodują występowanie gwałtownych zjawisk pogodowych (coraz częściej przechodzą nawałnice, huragany, potopy, występują trzęsienia ziemi), a to skutkuje, że w takich warunkach zapewnienie bezpiecznej pracy reaktorów nuklearnych jest bardzo trudne. Jak wytwarzanie energii z atomu może łatwo się wymknąć spod kontroli i jak kataklizm pogodowy może spowodować kataklizm atomowy - pokazała nam awaria w elektrowni jądrowej Fukushima. Wszystko to sprzyja aktywizacji i rozwojowi źródeł wytwórczych energii pochodzących z energetyki odnawialnej (OZE - odnawialne źródła energii). Coraz więcej instaluje się w krajowym systemie energetycznym (KSE) farm wiatrowych, fotowoltaicznych (solarnych), wdraża się produkcję energii z biomasy, aktywizuje energetykę geotermalną czy bio... więcej»

Synergia wnętrza domu i oświetlenia
Luboš Sekal A.A.L.S. - ateliér architektury: Součinnost bytového interiéru a osvětlení. Svĕtlo 08.01.2017. Opracował - Witold Bobrowski.W artykule przedstawiono obraz wnętrza dwóch mieszkań i domu, mających wspólne cechy, w przypadku mieszkań - następuje renowacja wnętrz, a dom jest dopiero w budowie. Wspólnym elementem w przygotowaniu sztucznego oświetlenia jest kombinacja światła rozproszonego z oświetleniem kierunkowym lub oświetleniem pośrednim, dającym niekiedy bezpośredni przepływ światła. Inną wspólną cechą jest regulowanie ilości światła - częściowego ściemniania oraz równoczesnego rozświetlania obwodów oświetleniowych, tak aby tworzyć tzw. sceny świetlne. Według subiektywnych nastrojów i potrzeb mieszkańców można zmieniać nie tylko intensywność, ale także ukierunkowanie strumienia świetlnego (rys. 1).Przy projektowaniu systemów oświetleniowych z nielicznymi wyjątkami, nie instalowano silnego centralnego oświetlenia. Korzystne było umożliwienie konstruowania przestrzeni wewnętrznej, dzięki której we wnętrzu można było zarówno pracować, odpoczywać, przyjmować gości, słuchać muzyki, oglądać sport lub skupić się na czytaniu. Dla pojedynczego członka gospodarstwa domowego spotyka się raz wysoką intensywność światła w całym pomieszczeniu, a innym razem potrzebne jest tylko lokalne oświetlenie. Te różnorodne wymagania, należy połączyć w inteligentny system przy klasycznej operacji z wykorzystaniem przełączników i ściemniaczy, unikając zagmatwanego systemu, składającego się z wielu punktów kontroli oraz przełączników. Jest zwykle pożądane, aby ograniczyć się do dwóch lub do trzech obwodów oświetleniowych w pomieszczeniu. Ważne jest jednak, aby było możliwe regulowanie i kierowanie ich własnych świateł (rys. 2). Korzystne jest stosowanie lamp, które mogą być wyłączane ind... więcej»

Ładowanie w ruchu Źródło: Fraunhofer magazine 1/16. Opracował - Konrad Woliński. DOI:10.15199/74.2017.10.9

Ładowanie pojazdów elektrycznych (EVs - electric vehicles) jest wciąż niewygodnym procesem, ale wkrótce może to ulec zmianie. Naukowcy z Instytutu Fraunhofera wspólnie z partnerami z przemysłu opracowali system, który umożliwia pojazdom elektrycznym ładowanie akumulatorów podczas jazdy, dzięki wykorzystaniu indukcji elektrycznej - technologię tą pomaga rozwinąć wiele zespołów Instytutu Fraunhofera. Samochody elektryczne są ciche i nie emitują spalin. Tak długo jak energia do ich zasilania pochodzi ze źródeł odnawialnych, ich wpływ na środowisko jest znacznie mniejszy niż pojazdów napędzanych silnikami benzynowymi lub diesla. Rząd niemiecki oferuje ulgi podatkowe oraz inne zachęty, aby ludzie kupowali samochody elektryczne. A jednak w 2014 r. w Niemczech zarejestrowano tylko 21 000 samochodów elektrycznych. To kropla w morzu w porównaniu z 43 milionami samochodów o napędzie konwencjonalnym, poruszających się po niemieckich drogach. Pojazdy elektryczne wciąż nie dokonały oczekiwanego przełomu. Po części wynika to z wysokiej ceny, ale także z ich ograniczonego zasięgu, który jest problemem od samego początku i niezadowalających metod ładowania akumulatorów. Aby "zatankować", kierowca musi podłączyć specjalny przewód i uzbroić się w cierpliwość. Gdyby można było uwolnić samochody elektryczne od kabli służących do ładowania i zwiększyć ich zasięg, byłby to ogromny krok w stronę e-mobilności. Może to brzmieć jak próba kwadratury koła, ale jedno takie rozwiązanie zostało już zademon... więcej»

XXXVII Nadzwyczajny Walny Zjazd Delegatów SEP przeszedł do historii Stowarzyszenia
22 czerwca 2017 r. w Domu Technika NOT w Warszawie obradował XXXVII Nadzwyczajny Walny Zjazd Delegatów SEP. W porządku obrad, oprócz spraw proceduralnych, takich jak: otwarcie obrad, wybór prezydium Zjazdu, komisji zjazdowych, przyjęcie porządku i regulaminu obrad NWZD, zasadniczą sprawą była prezentacja zmian i uzupełnień w Statucie SEP, dyskusja nad zmianami i przyjęcie uchwały w sprawie uchylenia dotychczasowego i uchwalenia nowego Statutu Stowarzyszenia. Ponadto uchwalono procedurę wyłaniania kandydatów do godności członka honorowego SEP i wysłuchano informacji o przygotowaniach do obchodów setnej rocznicy powołania SEP.Obradom XXXVII WZD SEP przewodniczył kol. prof. Andrzej Zieliński - Członek Honorowy Stowarzyszenia z Oddziału Elektroniki, Informatyki, Telekomunikacji im. prof. Janusza Groszkowskiego w Warszawie. W prezydium Zjazdu zasiedli: dwaj zastępcy przewodniczącego - kol. Stefan Mazurkiewicz - z Oddziału Szczecińskiego im. Michała Doliwo-Dobrowolskiego, radca prawny SEP i kol. Jan Musiał - z Oddziału Piotrkowskiego, członek Zarządu Głównego oraz dwoje sekretarzy kol. Maria Zastawny - z Oddziału Krakowskiego i kol. Jan Pytlarz z Oddziału Wrocławskiego im. prof. Kazimierza Idaszewskiego, członek Zarządu Głównego i przewodniczący Centralnej Komisji Młodzieży i Studentów.W skład komisji zjazdowych weszli: Mandatowej: kol. Krzysztof Kolonko (Oddział Gliwicki, członek Zarządu Głównego - przewodniczący Komisji), kol. Aleksandra Kopycińska (Oddział Szczeciński), kol. Wojciech Łyżwa (Oddział Łódzki, przedstawiciel młodzieży), kol. Wojciech Mosakowski (prezes Oddziału Włocławskiego), kol. Dariusz Świsulski (Oddział Gdański, członek Zarządu Głównego, przewodniczący Centralnej Komisji Historycznej SEP).Uchwał i Wniosków: kol. Mieczysław Balcerek (Oddział Łódzki), kol. Miłosława Bożentowicz (prezes Oddziału Warszawskiego, były dziekan Rady Prezesów SEP), kol. Maciej Bylica (Oddział Warszawski), kol. Ryszard Chojak (Oddział ... więcej»

Energia przyszłości - wystawa EXPO 2017 w Astanie (Piotr Olszowiec)
Kazachstan, największy kraj w Azji Środkowej, od lat przyciąga euroazjatyckich inwestorów. Wyrazem międzynarodowego uznania dla jego ogromnych możliwości rozwojowych było powierzenie organizacji specjalistycznej wystawy EXPO, poświęconej perspektywom energetycznym świata. Zainaugurowane 10 czerwca trzymiesięczne forum EXPO 2017 "Future Energy" zgromadziło na okazałych obiektach wystawienniczych Astany przedstawicieli ponad stu państw, wśród nich także Polski. Polską ekspozycję zlokalizowano w pawilonie położonym przy kolistej promenadzie centralnej. Nasza odpowiedź na motto tegorocznej wystawy EXPO "Energia przyszłości" zawarta została w pięciu strefach ekspozycji złączonych ideą harmonijnego wykorzystania narodowych bogactw, czyli węgla i wciąż mało skażonej przyrody. W pierwszej pokazano technologie czystej utylizacji węgla, w tym jego zgazowywania, zastosowania tzw. błękitnego węgla czy spalania biomasy. Można tu także poznać nasze osiągnięcia m.in. w zakresie rewitalizacji byłych kopalń. Kolejne stanowiska objaśniają udział lasów w pochłanianiu dwutlenku węgla. Zwrócono uwagę, że wbrew ogólnej tendencji spadkowej powierzchni terenów leśnych na świecie, w Polsce ich udział systematycznie rośnie, zbliżając się do 30%. Dalsz... więcej»

2017-9

zeszyt-5269-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-9.html

 
W numerze m.in.:
Weidmüller maxGUARD - elektroniczne zabezpieczenia obwodów 24 V DC, monitorowanie obciążenia i dystrybucja potencjałów w jednym kompletnym rozwiązaniu (Tomasz Pawłowski)
W ramach serii produktów Klippon® Connect, Weidmüller oferuje pionierskie rozwiązania dla: efektywnego planowania, instalacji i eksploatacji rozdzielnic elektrycznych. Zaliczamy do nich również innowacyjny system dystrybucji napięcia 24 V DC maxGUARD. System ten zapewnia monitorowanie obciążenia i dystrybucję potencjałów w jednym kompletnym rozwiązaniu.Bezawaryjna i przyjazna w obsłudze dystrybucja napięcia, która dodatkowo zapewnia oszczędność czasu i miejsca jest niezbędna dla wydajnej pracy maszyn i obiektów przemysłowych. Nowy system maxGUARD integruje złączki do rozdziału potencjałów (które były dotychczas instal... więcej»

Adaptacyjny system odciążania jako alternatywa dla klasycznej automatyki SCO w zakładach przemysłowych DOI:10.15199/74.2017.9.18
(Mariusz Talaga, Adrian Halinka)

Utrata zasilania w energię elektryczną zakładów przemysłowych zwykle wiąże się z poważnymi zagrożeniami dla ich funkcjonowania dotyczącymi zarówno: bezpieczeństwa ludzi, pracy maszyn i urządzeń, jak i bezpieczeństwa procesu produkcyjnego. Nawet jeśli wymienione zagrożenia są ograniczone do akceptowalnego poziomu, to brak zasilania często wiąże się z poważnymi skutkami ekonomicznymi. Utrata zasilania może nastąpić w wyniku: awarii lokalnej, obejmującej swym zasięgiem zwykle kilka linii i/lub stacji, większej awarii obszarowej obejmującej fragment sieci dystrybucyjnej, awarii systemowej obejmującej linie i stacje przesyłowe, wielkoobszarowej awarii systemowej lub awarii katastrofalnej. Podczas awarii może dojść do wyłączenia źródeł energii bądź odbiorców, wyodrębnienia lub podziału sieci na autonomiczne obszary, zmiany topologii sieci. Skutkuje to zazwyczaj niezbilansowaniem mocy czynnej w systemie elektroenergetycznym (SEE) lub jego wyodrębnionych fragmentach, a to z kolei prowadzi do zmian częstotliwości. Jedną z form obrony SEE przed nadmiernym deficytem mocy czynnej (stosowaną jako ostateczność u odbiorców) jest instalowanie automatyki samoczynnego częstotliwościowego odciążania (SCO). Automatyka ta jest przydatna operatorowi SEE, pomaga zbilansować mocowo obszar SEE po wyczerpaniu innych środków zaradczych. Aktywacja automatyki SCO następuje zwykle przy częstotliwości 49 Hz i jest realizowana jako wielostopniowa (od 3 do 6 stopni) do częstotliwości 48 Hz [10]. Ze względu na specyfikę zakładów przemysłowych - zwłaszcza przemysłu ciężkiego, mających własne źródła, taka strategia obrony SEE nie jest skuteczna, a w wielu przypadkach wręcz niewłaściwa. Nie zapewnia odpowiedniego przygotowania układu sieciowego do ewentualnej pracy wyspowej. Stąd potrzeba poszukiwania alternatywnych metod odciążania w stosunku do klasycznej automatyki SCO. Specyfika zakładów przemysłowych z własną generacją w kontekście realizacji automatyki S... więcej»

Siemens opracował dwa nowe kompaktowe wyłączniki SN (Marcin Spinczyk)
Siemens opracował dwa nowe wyłączniki próżniowe dla napięć 12 i 24 kV. Wyłączniki w układzie podobnym typu 3AE61 oraz 3AE63, mają kompaktową budowę oraz są lżejsze od porównywalnych produktów. Jako najważniejszy element rozdzielnicy SN, wyłącznik niezawodnie wyłącza wszystkie prądy robocze i zwarciowe, zapewnia bezpieczny przepływ mocy w sieci oraz chroni sieć rozdzielczą i podłączonych użytkowników przed skutkiem działania prądów zwarciowych. W przeciwieństwie do wyłączników zawierających gaz SF6, wyłączniki próżniowe przerywają łuk elektryczny w komorze próżniowej. Hermetycznie zamknięte komory próżniowe są generalnie bezobsługowe i niezależne od wpływu środowiska. W próżni nie zachodzi utlenianie, w wyniku czego styki pozostają przez długi czas czyste, dz... więcej»

Zagrożenie bezpieczeństwa sieci elektroenergetycznych wynikające z możliwych podatności systemu na scenariusz cichej dystrybucji DOI:10.15199/74.2017.9.19
(Sebastian Klaczyński)

We współczesnych sieciach elektroenergetycznych w wyniku ciągłego rozwoju i nowych warunków pracy następuje coraz pełniejsza integracja energetycznych systemów przemysłowych z systemami zarządczymi. Jest to naturalna konsekwencja stosowania nowoczesnych urządzeń energoelektronicznych. Sterowanie, nadzór i zarządzanie obiektami energetycznymi jest coraz bardziej scentralizowane i obejmuje coraz rozleglejsze obszary. Rozwój systemów i urządzeń systemowych zmierza w następujących kierunkach: ● Urządzenia muszą mieć dopracowaną funkcję diagnostyczną, co wymusza konieczność wyposażenia urządzeń pierwotnych (transformatory, wyłączniki, odłączniki) w dodatkowe przyrządy i układy precyzyjnie monitorujące ich stan techniczny. ● Systemy muszą mieć coraz doskonalsze oprogramowanie eksperckie, umożliwiające szybką analizę stanów zakłóceń i awarii. Powszechne zastępowanie układów tradycyjnych (analogowych i cyfrowych o ograniczonych funkcjach) układami mikroprocesorowymi, sprawia, że rozwijają się różne systemy nadzoru i urządzeń, będących ich elementami. W zakresie bezpośredniej akwizycji sygnałów i sterowań wyraźnie zauważa się dwie tendencje rozwojowe: - zwiększanie możliwości i funkcjonalności urządzeń zabezpieczeniowo- sterujących, - możliwie pełne rozdzielenie sprzętowe urządzeń zabezpieczających i urządzeń związanych ze sterowaniem i nadzorem. Niestety aktualnie nadal obserwuje się brak fizycznej możliwości pełnego rozdziału sprzętowego tych urządzeń. Na przestrzeni kilkudziesięciu lat, pojawiające się nowe modele zagrożeń geopolitycznych diametralnie zmieniły wizerunek zagrożenia wojennego, co jest widoczne w nowej terminologii i nazewnictwie tego typu zagrożeń określanych "wojną hybrydową". W piątek 15 maja 2017 r. wiele komputerów z zainstalowanym systemem operacyjnym Windows wyświetliło informację o zaszyfrowaniu zawartości lokalnych dys... więcej»

Specyfika zabezpieczenia różnicowego transformatorów z kątową regulacją przekładni DOI:10.15199/74.2017.9.13
(Hanna Dytry, Marcin Lizer, Piotr Suchorolski, Wojciech Szweicer)

Urządzeniami realizującymi wyłącznie regulację poprzeczną (regulacja kąta fazowego napięcia wyjściowego w stosunku do napięcia wejściowego) są przesuwniki fazowe. W międzynarodowej normie [4] przesuwnik fazowy zdefiniowano jako: transformator, który wyprzedza lub opóźnia napięciową zależność kątową jednego obwodu względem drugiego. Urządzenia takie pozwalają na wymuszenie zmiany przepływu mocy czynnej przez element sieci (np. linię), z którym przesuwnik jest połączony szeregowo przez oddziaływanie na kąt δ pomiędzy napięciami po jego obu stronach. Nie wpływają one natomiast celowo na poziom napięcia w sieci. Zmiana kąta fazowego napięcia po obu stronach przesuwnika fazowego jest realizowana na takiej samej zasadzie, jak to ma miejsce w przypadku zespołów transformatorowych, stosowanych do regulacji wzdłużnej przez dodanie lub odjęcie od napięcia fazowego danej fazy części napięcia międzyfazowego faz pozostałych, nazywanego napięciem dodawczym lub kwadraturowym (np. do napięcia fazy L1 dodawana lub odejmowana jest część napięcia międzyfazowego L2-L3). W zależności od amplitudy dodawanego napięcia międzyfazowego osiągany będzie różny kąt odchylenia napięcia fazowego. Regulacja napięcia dodawczego odbywa się za pomocą przełączników zaczepów o konstrukcji analogicznej jak w przypadku transformatorów z regulacją przekładni oraz autotransformatorów. Budowa typowych rozwiązań przesuwników fazowych Przesuwniki fazowe, ze względu na budowę ich obwodu magnetycznego, można podzielić na [4]: ● jednordzeniowe (bezpośrednie) - przesuwnik jest skonstruowany za pomocą jednego trójfazowego rdzenia. Przesunięcie fazy jest uzyskiwane przez połączenie uzwojeń w odpowiedni sposób. Uzwojenie z przełącznikiem zaczepów, które jest podłączone do zacisku wejściowego, jest sprzężone magnetycznie z uzwojeniem podłączonym pomiędzy dwoma pozostałymi fazami obwodu, ● wielordzeniowe (pośrednie) - przesuwnik jest skonstruowany jako zespół ... więcej»

2017-8

zeszyt-5238-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-8.html

 
W numerze m.in.:
Modernizacja elektrowni węglowych na świecie
Roesch A.: Coal’s Role in a Lower Carbon World. Power Engineering International 2016 December. Opracował - Witold Bobrowski.Technologia spalania węgla Poprawa efektywności elektrowni węglowych jest jednym z najtrudniejszych wyzwań w branży elektrycznej i jest obecnie realizowana dzięki najnowocześniejszym technologiom (state-of-the-art technology). Adi Roesch podkreślił ograniczenia roli węgla na świecie po konferencji post-COP21 (konferencja COP21 w Paryżu): (…) 196 krajów zgodziło się podjąć działania zmierzające do ograniczenia światowego średniego wzrostu temperatury do wartości znacznie poniżej 2 stopni Celsjusza powyżej poziomu przedprzemysłowego, podczas realizacji wysiłków w celu ograniczenia temperatury do 1,5 stopni Celsjusza. Na długo przed konferencją COP21, w listopadzie 2015 r., gdzie negocjowano przełomowe porozumienie z Paryża, zwolennicy globalnej energetyki węglowej już starali się utrzymać swoją znaczącą pozycję w świecie dostaw energii - przy jednoczesnym wspieraniu celowej redukcji gazu cieplarnianego wg COP21. Ponieważ energetyka węglowa jest od dawna postrzegana przez krytyków jako źródło przemysłowych gazów cieplarnianych, czy może w takim razie odgrywać poważną rolę w celu zapobiegania zmianom klimatu? Odpowiedź brzmi: tak, wg Światowego Stowarzyszenia Węgla (WCA - World Coal Association) oraz rosnącej liczby mediów na całym świecie, które inwestują miliony dolarów w modernizację istniejących zespołów starszych elektrowni węglowych (lub oczekiwania na budowę nowych jednostek), co ma znacznie zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych. Po tym wszystkim prognozuje się jednak, że węgiel pozostanie drugim na świecie największym źródłem energii do 2030 r., a stanie się jeszcze bardziej krytycznym źródłem elektryczności w gospodarkach rozwijających się, takich jak w: Europie Środkowej i Wschodniej oraz ... więcej»

Sterowanie farmą wiatrową przyłączoną do sieci dystrybucyjnej 110 kV - rozwiązania zaawansowane DOI:10.15199/74.2017.8.1
(Ireneusz Grządzielski, Krzysztof Marszałkiewicz, Marian Maćkowiak)

W aktualnej wersji Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej [6] obowiązującej od 1 stycznia 2014 r. (dalej IRiESD) przyjęte są jednakowe wymagania w stosunku do farm wiatrowych - zarówno pojedynczych elektrowni wiatrowych, jak i dużych farm wiatrowych w zakresie regulacji mocy czynnej i biernej (w stanach normalnych i zakłóceniowych), regulacji napięcia, także podtrzymania napięcia przy jego zapadach. Wychodząc naprzeciw tym zapisom ENEA Operator stawia odpowiednie wymagania w stosunku do pojedynczych elektrowni wiatrowych lub zespołów elektrowni wiatrowych (parków wiatrowych), instalowanych w sieci średniego napięcia (SN) operatora. Problematykę tę przedstawiono w artykule [3]. Współczesne farmy wiatrowe (FW) o zainstalowanych mocach znamionowych rzędu 30-60 MW przyłączane do sieci dystrybucyjnej 110 kV wyposaża się w bardzo zaawansowane nadrzędne systemy sterowania i regulacji. Umożliwiają one realizację złożonych zadań regulacyjnych zgodnych z wymogami IRiESD, a także IRiESP [5]. Zdolność sterowania w trybie operatywnym, powinna być wykorzystywana przez operatorów sieciowych (OSP, OSD) w różnych sytuacjach pracy krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE). Dotyczy to takich sytuacji jak: - niebezpieczeństwo przeciążenia elementów sieci operatora sieciowego, - niebezpieczny dla systemu wzrost lub obniżanie się napięcia i częstotliwości, Dr inż. Ireneusz Grządzielski (ireneusz.grzadzielski@put.poznan.pl), mgr inż. Krzysztof Marszałkiewicz, mgr inż. Marian Maćkowiak - Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej siemens.pl/AFDD 4 Rok LXXXV 2017 nr 8 ANALIZY - BADANIA - PRZEGLĄDY - zagrożenie utraty stabilności (kątowej, napięciowej, częstotliwościowej), - potencjalne niebezpieczeństwo utraty zasilania całego systemu. Stosowane sposoby przyłączania farm wiatrowych do sieci dystrybucyjnej 110 kV Na rys. 1 pokazano w sposób poglądowy stosowane w praktyce sposoby przyłączenia farm wiatrowych do sieci dystrybucyj... więcej»

Mgr inż. Jacek Szpotański (Zbigniew Filinger, Ryszard Frydrychowski)
W sierpniu br. obchodzimy znakomity jubileusz, były wieloletni prezes SEP, a wcześniej prezes Oddziału Warszawskiego SEP - kol. Jacek Szpotański kończy 90 lat. Jacek Szpotański pochodzi ze szlacheckiego rodu Duninów - herbu Łabędź - wywodzącego się niemalże z początków państwa polskiego. Pierwsze oficjalne opisy działalności potomków rodu sięgają okresu panowania króla Bolesława Krzywoustego. Ród ten na przestrzeni wieków miał dziesiątki postaci zapisanych w historii Polski: rycerzy, hierarchów kościelnych, urzędników dworskich, zarządców ziemskich, urzędników miejskich, przemysłowców, pisarzy i poetów. W XIV w. powstały dwuczłonowe nazwiska rodu. Drugi człon to nazwa posiadłości lub cecha charakterystyczna postaci. Na przykład szpotawe kolana konia, stąd Dunin Szpot (Szpotański). Na przełomie XVII i XVIII w. żył Zygmunt Dunin Szpot ze Szpotawej Woli w Guberni Radomskiej, który jako pierwszy zrezygnował z pierwszego członu w nazwisku i zaczął posługiwać się nazwiskiem Szpotański. Współcześnie Duninowie zrzeszeni są w Stowarzyszeniu Rodu Duninów herbu Łabędź, z siedzibą w Warszawie. Jacek Szpotański urodził się 17 sierpnia 1927 r. w Warszawie. Jego ojcem był inżynier elektryk Kazimierz Szpotański, współzałożyciel i wieloletni prezes SEP, ale przede wszystkim założyciel największej w okresie międzywojennym polskiej fabryki aparatów elektrycznych. Pragnieniem ojca było, aby syn też był elektrykiem i potrafił kierować wielką, stale rozwijającą się fabryką. Jacka Szpotańskiego jeszcze jako ucznia szkoły podstawowej zabierał w teren, gdzie były instalowane urządzenia wyprodukowane w fabryce. Już w czasie wojny ojciec wraz z synem chodzili na teren budowy, a w 1942 r. uczestniczyli w uroczystym uruchomieniu linii 150 kV w Elektrowni Rożnów, prowadzącej do Warszawy. Dziś, najprawdopodobniej, jest on jedynym żyjącym świadkiem tego ważnego wydarzenia w historii elektryfikacji aglomeracji warszawskiej, pierwszego połączenia warsz... więcej»

Sieci komunikacyjne wg IEC 61850 w obwodach wtórnych stacji 400/220 kV DOI:10.15199/74.2017.8.4
(Jerzy Nowak)

Obwody wtórne stacji składają się z: zabezpieczeń, automatyki, sterowania operacyjnego i akwizycji danych (SSiN - System Sterowania i Nadzoru), blokad technologicznych i łączeniowych, pomiarów energii, synchronizacji napięć, synchronizacji czasu, łącza inżynierskiego, rejestracji zdarzeń i zakłóceń, lokalizacji miejsca zwarcia, monitoringu aparatury pierwotnej i wtórnej, rezerwowej sygnalizacji awaryjnej, zasilania aparatury pierwotnej i wtórnej oraz z różnorodnej aparatury pomocniczej. Jedno urządzenie wielofunkcyjne inteligentne (IED - Intelligent Electronic Device) może mieć różne funkcje, np.: sterowanie operacyjne, akwizycję danych, zabezpieczenie odległościowe 5-strefowe, zabezpieczenie różnicowe, zabezpieczenie zerowoprądowe dwustopniowe kierunkowe, rejestrację zakłóceń, synchronizację napięć, SPZ (samoczynne ponowne załączenie) itd. Funkcja może rezydować w jednym IED lub może być rozproszona, tj. wykonywana przez kilka IED. IED, mające funkcję rozproszoną, mogą być zlokalizowane w obrębie pola rozdzielni (np. SPZ w oddzielnym urządzeniu) lub w różnych polach rozdzielni (np. lokalna rezerwa wyłącznikowa). Obwody wtórne to nie tylko funkcje zabezpieczeniowe, automatyki, SSiN itp., spełniające wymagania, niezawodności, selektywności i szybkości działania, dyspozycyjności itp. Architektura obwodów wtórnych jest również kształtowana wymaganiami instalacyjnymi, eksploatacyjnymi i ruchowymi. Nowoczesne urządzenia IED mają z natury rzeczy krótki czas eksploatacji z powodu ich zależności od elektroniki i software. Zatem w ciągu czasu eksploatacji obwodów pierwotnych przez 40-60 lat, urządzenia obwodów wtórnych będą wymieniane średnio dwa - trzy razy. Niektóre komponenty mogą być wymieniane częściej. Technologia komunikacji zmienia się szybciej niż technologia obwodów wtórnych. Jeśli instalujemy nowe urządzenie IED, to może ono wymagać zmiany typowej dla niego konfiguracji w celu zapewnienia komunikacji z istniejącymi urządze... więcej»

Józef h. Junosza Podoski (1900-1984) (Andrzej Marusak)
Inż. elektryk, dr ekonomii, specjalista z zakresu: automatyki, elektroniki, elektrotechniki, oraz sterowania ruchem lotniczym, wielki patriota, sekretarz generalny SEP w latach 1929-1939, świetny organizator.W latach 1912-1915 uczęszczał do prywatnej 6-klasowej szkoły realnej Emiliana Konopczyńskiego (w roku 1919 upaństwowionej i przemianowanej na Gimnazjum im. Adama Mickiewicza) w Warszawie. W czasie I wojny światowej po zajęciu Warszawy przez Niemców w 1915 r. rodzina przeniosła się do Kijowa, gdzie w 1918 r. ukończył gimnazjum polskie, uruchomione pod patronatem Polskiego Komitetu Obywatelskiego w Rosji. Następnie wyjechał do Lwowa, gdzie zdał egzamin wstępny na Politechnikę Lwowską. Rozpoczęte studia musiał przerwać z uwagi na uczestnictwo w walkach o Lwów podczas wojny polsko-ukraińskiej (1918-1919), został odznaczony Krzyżem Obrony Lwowa z Mieczami za obronę Lwowa przed Ukraińcami w dniach 1-22 listopada 1918 r. W styczniu 1919 r. został przeniesiony z Wilków Lwowskich, tj. Oddziału Kawalerii utworzonego w czasie obrony miasta d... więcej»

2017-7

zeszyt-5173-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-7.html

 
W numerze m.in.:
Seminarium ELSEP 2017 w Oddziale Białostockim SEP (Paweł Mytnik)
W 2017 r. odbyła się jubileuszowa, 15. edycja dorocznego seminarium szkoleniowego ELSEP Oddziału Białostockiego SEP, kierowanego do kadry inżynieryjno-technicznej z regionu północno- wschodniej Polski z branży elektroenergetyki. Tym razem poświęcone było zagadnieniom kierunków rozwoju i eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Patronat honorowy sprawował JM Rektor Politechniki Białostockiej prof. Lech Dzienis. Tradycyjnie już, jego organizatorami byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, firma PGE Dystrybucja, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa. W seminarium wzięło udział ok. 230 osób, które reprezentowały szerok... więcej»

Klaster energetyczny w regionie Harz w Niemczech - doświadczenia i wyzwania DOI:10.15199/74.2017.7.4
(Bartłomiej Arendarski, Przemysław Trojan, Przemysław Komarnicki)

Rosnąca liczba zdecentralizowanych systemów elektroenergetycznych prowadzi do rozwoju technologii opartych na integracji źródeł OZE. Jednym z głównych wyzwań jest połączenie komponentów systemu przez sieć teleinformatyczną. Technologie komunikacyjne i informacyjne (ICT - Information and Communication Technology) odgrywają kluczową rolę w zaawansowanych systemach elektroenergetycznych. Integracja nowoczesnych technologii ICT pozwala na wymianę danych między: operatorami systemów elektroenergetycznych, jednostek wytwórczych, magazynów energii oraz odbiorców, torując tym samym drogę do efektywnego wykorzystania energii elektrycznej. Istnieje wiele inicjatyw i przedsięwzięć w tej dziedzinie, które zostały podsumowane w skali międzynarodowej pod nazwą smart grid. "Smart" w tym kontekście oznacza nawiązanie do inteligentnego wykorzystania wszystkich dostępnych środków do integracji i optymalizacji całego systemu elektroenergetycznego - począwszy od systemów wytwórczych, magazynowania energii, transportu, dystrybucji, a kończywszy na jej efektywnym wykorzystaniu. Realizacji tej koncepcji towarzyszy motywacja łącząca trzy główne cele, które mają wpływ na: środowisko, niezawodność dostaw oraz koszty wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej [3]. Cele te były realizowane w jednym z sześciu projektów pilotażowych, podjętych w ramach inicjatywy "e-Energia" w Niemczech. Projekt klastra regionu Harz (RegModHarz), dzięki dużemu udziałowi odnawialnych źródeł energii, takich jak: farmy wiatrowe, fotowoltaiczne oraz hydroelektrownie, w tym regionie stwarza idealne warunki do rozwoju technicznego i ekonomicznego klastra energetycznego, bazującego na odnawialnych źródłach energii oraz wdrażania technologii wspierających dalszą integrację OZE. Konsorcjum projektu obejmowało: operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych, operatorów jednostek wytwórczych, obiekty użyteczności publicznej i odbiorów energii, a także producentów komponent... więcej»

Rozstrzygnięcie XLI Konkursu im. prof. Mieczysława Pożaryskiego na najlepsze artykuły opublikowane w czasopismach - organach SEP za rok 2016
Konkurs im. prof. Mieczysława Pożaryskiego ma długą i bogatą tradycję, do rywalizacji zawsze stają najlepsze redakcje czasopism naukowo-technicznych. W tym roku jury pracowało w składzie: prof. Andrzej Wac-Włodarczyk (przewodniczący), prof. Andrzej Dąbrowski, prof. Andrzej Kapłon, prof. Grzegorz Masłowski, prof. Tadeusz Pałko, prof. Aleksandra Rakowska ora... więcej»

Rozdzielnice 2-systemowe średnich napięć (SN) firmy ELEKTROMETAL ENERGETYKA SA (Mariusz Radziszewski, Jacek Jackiewicz)
ELEKTROMETAL ENERGETYKA SA od kilku lat dostarcza rozwiązania z zakresu elektroenergetyki, wśród których dominują 1-systemowe rozdzielnice średnich napięć typu e2ALPHA przeznaczone do rozdziału pierwotnego lub wtórnego energii elektrycznej w strategicznych obiektach elektroenergetycznych, takich jak: GPZ, GSZ, RPZ, główne rozdzielnie kopalń i zakładów przemysłowych, elektrowni i elektrociepłowni, rozdzielni sieciowych i podstacji trakcyjnych. Odpowiedzią na stale rosnące potrzeby użytkowników jest kolejny produkt firmy ELEKTEOMETAL ENERGETYKA SA - rozdzielnica 2-systemowa typu e2ALPHA-2S. Stacje elektroenergetyczne wyposażane są w rozdzielnice SN, pracujące w układach z pojedynczym lub podwójnym systemem szyn zbiorczych. Najbardziej popularnym układem pracy rozdzielnicy SN jest pojedynczy system szyn zbiorczych (sekcjonowany lub niesekcjonowany). Niewątpliwymi zaletami takiego układu są stosunkowo niskie nakłady inwestycyjne oraz łatwość obsługi, natomiast układ taki obarczony jest również pewnymi ograniczeniami, a mianowicie w przypadku wystąpienia zakłócenia w obrębie szyn zbiorczych mamy do czynienia z przerwą pracy całej sekcji ... więcej»

Problematyka pracy źródeł PV przy zmianach i zanikach napięcia w sieci niskiego napięcia DOI:10.15199/74.2017.7.1
(Marek Wancerz, Piotr Miller)

Jednym z podstawowych problemów oddziaływania źródeł fotowoltaicznych na sieć nN jest niebezpieczeństwo pracy tych źródeł na sieć wydzieloną. Wymusiło to na producentach wyposażenie falowników w skuteczne i selektywne zabezpieczenia. Podstawową metodą ochrony przed wspomnianym zagrożeniem jest zabezpieczenie przeciw pracy wyspowej (LOM - loss-of-mains lub anty-islanding protection) [3]. Istotne staje się pytanie o obligatoryjność wyposażania tego typu źródeł w zabezpieczenia typu LOM, bowiem zarówno aktualne przepisy i normy techniczne, jak też inżynierskie podejście do bezpieczeństwa pracy sieci nie zezwalają na pracę wyspową generacji rozproszonej w sieciach publicznych. Praca wyspowa może być jednak dopuszczalna w obiektach przemysłowych z jednostkami wytwórczymi, które są w stanie zrównoważyć całkowicie lub częściowo popyt wewnątrz zakładu, kiedy sieć przemysłowa zostaje oddzielona od sieci publicznej, a następnie powrócić bezpiecznie do pracy równoległej z siecią publiczną po przywróceniu w niej napięcia. Także i w tym przypadku praca wyspowa musi być poprawnie zidentyfikowana. Powody, dla których nie dopuszcza się do pracy wyspowej źródeł rozproszonych, wynikają przede wszystkim z braku sterowania i nadzoru nad tymi źródłami z poziomu operatora sieci dystrybucyjnej (OSD) oraz ze względów bezpieczeństwa pracowników wykonujących prace na obiektach (nieoczekiwany powrót zasilania z niekontrolowanych instalacji). Inna kwestia to bezpieczeństwo Dr inż. Marek Wancerz (m.wancerz@pollub.pl), dr hab. inż. Piotr Miller prof. PL - Wydział Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Lubelskiej 4 Rok LXXXV 2017 nr 7 ANALIZY - BADANIA - PRZEGLĄDY załączenia tych źródeł po powrocie napięcia w sieci podstawowej. Najbardziej rozpowszechnionymi zabezpieczeniami przed pracą wyspową są te oparte na detekcji pochodnej zmian częstotliwości lub na detekcji przesunięcia fazowego sinusoidy napięcia względem stanu poprzedniego (metoda wektorow... więcej»

2017-6

zeszyt-5115-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-6.html

 
W numerze m.in.:
Współpraca zabezpieczeń ZSZ i LRW istniejących i nowo instalowanych w układach przejściowych, w trakcie prac modernizacyjnych - w wybranych realizacjach DOI:10.15199/74.2017.6.5
(Tomasz Semla)

W ostatnich latach coraz częściej mamy do czynienia z etapami przejściowymi pracy rozdzielni WN i NN w trakcie ich modernizacji. Etapy przejściowe polegają na tym, że modernizacji poddawane są poszczególne elementy rozdzielni (sieci), przy równocześnie czynnych pozostałych elementach - zarówno tych jeszcze niezmodernizowanych, jak również tych już po modernizacji. Etapy przejściowe pracy rozdzielni mogą wynikać z modernizacji obwodów pierwotnych stacji "jeden do jeden" - tzn. bez zmiany schematu pierwotnego stacji, jak również, z przebudowy rozdzielni do zupełnie nowego schematu pierwotnego. Taka przebudowa najczęściej polega na zmianie układu np. z systemowego do 3/2W lub 2W, co w praktyce za każdym razem wymaga innego podejścia do współpracy zabezpieczeń ZSZ i LRW w tymczasowym układzie przejściowym. W związku z zagrożeniem powstania zakłóceń zwarciowych w obrębie modernizowanej lub przebudowywanej rozdzielni, zasadne jest utrzymywanie czynnych automatyk ZSZ i LRW na każdym etapie pracy układu przejściowego stacji. Wiąże się to z koniecznością powiązania nowych zabezpieczeń z dotychczasowymi, istniejącymi, obsługującymi niezmodernizowane jeszcze elementy rozdzielni. Szczególnie istotne jest to w przypadku automatyk obejmujących swoim działaniem "całość" rozdzielni, takich jak zabezpieczenie szyn zbiorczych oraz lokalna rezerwa wyłącznikowa, obejmujących swoim działaniem zarówno starą, jak i nową, zmodernizowaną część rozdzielni i wymagających doprowadzenia do swoich członów pomiarowych obwodów wtórnych ze wszystkich pól, tych "starych" i tych już zmodernizowanych. Podstawowym problemem jest zapewnienie współpracy istniejącej automatyki zabezpieczeniowej z nową, bardzo często innego typu, innego producenta, opartą na innej konfiguracji. Współpraca dotychczasowej i nowej automatyki zabezpieczeniowej wymaga każdorazowo indywidualnego rozwiązania, dostosowanego do sposobu prowadzenia prac modernizacyjnych. Sposób współpracy t... więcej»

Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej EUROELEKTRA – finał oraz gala zakończenia 19. edycji Olimpiady (Zofia Miszewska)
Najcenniejszą inwestycją jest ta, która inwestuje w człowieka - tymi słowami Jeana J. Rousseau przywitano uczestników gali zakończenia 19. edycji Olimpiady Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej EUROELEKTRA, organizowanej przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich. Uroczystość tradycyjnie odbyła się na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym w Bydgoszczy 21 kwietnia 2017 r. Podczas uroczystości ogłoszono wyniki oraz wręczono dyplomy i nagrody: laureatom, finalistom oraz nauczycielom, którzy przygotowali uczniów do Olimpiady. Uroczystość zaszczycili swoją obecnością: dr Kazimierz Mikulski - przedstawiciel Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy, prof. Henryka Danuta Stryczewska - dziekan Wydziału Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Lubelskiej, dr inż. Bolesław Dudojć - przedstawiciel Akademii Morskiej w Gdyni oraz Aleksandra Konklewska - sekretarz Zarządu Głównego Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Obecni byli również przedstawiciele władz bydgosk... więcej»

Ciekłe powietrze w technice magazynowania energii elektrycznej DOI:10.15199/74.2017.6.12

Ciekłe powietrze w technice magazynowania energii elektrycznej Tradycyjne elektrownie węglowe powoli odchodzą do lamusa. Wyzwaniem dla inżynierów staje się konieczność opracowania czystych, niezawodnych technologii energetycznych. Technologie energii odnawialnej, takie jak energia wiatrowa i słoneczna oferują potencjalne rozwiązania produkcji energii elektrycznej, ale nierozwiązana pozostaje kwestia spójności dostaw i sposobu przechowywania energii. W wielu miejscach na świecie trwają poszukiwania nowych metod magazynowania energii elektrycznej, zwłaszcza w przypadku nowoczesnych elektrowni pracujących przy wykorzystaniu źródeł odnawialnych (wiatru i słońca). Gdy elektrownie węglowe zbliżają się do końca eksploatacji, opracowanie nowoczesnych i niezawodnych technologii magazynowania energii elektrycznej staje się wyzwaniem dla inżynierów elektryków. Trwają intensywne poszukiwania nowych sposobów magazynowania energii elektrycznej, szczególnie w przypadku eksploatacji elektrowni wykorzystujących źródła odnawialne (wiatr i słońce). Firma Highview Power Storage wraz z firmą partnerską Viridor otrzymały od brytyjskiego Departamentu Energii i Zmian Klimatycznych (UK Department of Energy and Climate Change) dotację ponad 8 mln funtów (11,4 mln dol.) na: zaprojektowanie, budowę oraz przetestowanie urządzenia typu LAES o mocy 5 MW, które byłoby odpowiedni... więcej»

Automatyka do kształtowania obciążeń w sieciach niskiego napięcia z zastosowaniem transformatorów z podobciążeniowymi przełącznikami zaczepów DOI:10.15199/74.2017.6.2
(Bartosz Pawlicki, Piotr Dukat)

innogy Stoen Operator, pełniąc rolę operatora systemu dystrybucyjnego (OSD), odpowiada za dostawy energii elektrycznej do odbiorców na terenie Warszawy i gmin ościennych. Testowanie i rozwijanie innowacyjnych rozwiązań technicznych ma na celu przygotowanie sieci i służb do eliminacji problemów, jakie występują lub mogą wystąpić w przyszłości w sieci dystrybucyjnej, jak również na poziomie krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE). Uzyskane w ten sposób narzędzia umożliwiają reagowanie na zmiany, jakim ulegają sieci elektroenergetyczne w procesie przechodzenia od sieci klasycznie zbudowanych do smart grids. Głównymi zagadnieniami, którym poświęcony został projekt Frequency Based Voltage Regulation (FBVR), są kształtowanie obciążeń odbiorców w obliczu problemów związanych z zaspokojeniem zapotrzebowania szczytowego [7] oraz dostosowanie sieci niskiego napięcia do rosnącego udziału rozproszonych źródeł energii w sposób umożliwiający spełnienie kryteriów do ich przyłączenia [1]. Opis zastosowania Dostępność oferty nowych urządzeń, takich jak transformatory SN/nN z podobciążeniowymi przełącznikami zaczepów po stronie SN lub nN, stwarza nowe możliwości wykorzystania ich funkcjonalności w różnych układach sterowania. Jednostki te wyposażone są w PPZ bezprzerwowo przełączające kolejne zaczepy, bez konieczności wyłączania odbiorców. Deklarowana trwałość przełączników na poziomie 700 000 przełączeń [2] pozwala zakładać, że czas ich eksploatacji będzie zbliżony do oczekiwanego przez innogy Stoen Operator czasu życia transformatorów SN/nN. W metodzie FBVR autor publikacji [4] zaproponował wykorzystanie informacji pomiarowej o częstotliwości sieciowej, która obrazuje aktualny stan zbilansowania systemu elektroenergetycznego do regulacji obciążenia przez zmianę napięcia w stacji SN/nN. Takie podejście pozwala wpływać na pracę dużych grup - wszystkich odbiorów przyłączonych przez sieć nN do stacji. Regulacja napięcia bazująca na pomia... więcej»

Audyty energetyczne przedsiębiorstw DOI:10.15199/74.2017.6.4
(Tomasz Sumera)

Od 1 października 2016 r. obowiązuje nowa ustawa o efektywności energetycznej z 20 maja 2016 r.1) Jest to realizacja dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej (2012/27/UE)2), która weszła w życie w grudniu 2012 r. W myśl dyrektywy, państwa członkowskie są zobowiązane do ustalenia orientacyjnych krajowych celów w zakresie efektywności energetycznej na rok 2020, wykorzystując zużycie energii pierwotnej albo zużycie końcowe. W dyrektywie określono także prawnie wiążące przepisy obowiązujące użytkowników końcowych oraz dostawców energii m.in. obowiązkowe i regularne audyty energetyczne, przeprowadzane co najmniej co cztery lata w dużych przedsiębiorstwach, z wyjątkiem tych, w których wdrożono certyfikowane systemy 3). Ustawa o efektywności energetycznej z 20 maja 2016 r. - jako wdrożenie w Polsce ww. dyrektywy - w rozdziale 5. wprowadza obowiązek m.in. przeprowadzenia audytów energetycznych przedsiębiorstw. Wymaganie to dotyczy dużych przedsiębiorstw niezależnie od branży. Zwolnione z obowiązku są mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa4). Zwolnienie dotyczy też dużych przedsiębiorstw w przypadku wdrożenia przez nich: - systemu zarządzania energią określonego w Polskiej Normie dotyczącej systemów zarządzania energią, wymagań i zaleceń użytkowania5), - systemu zarządzania środowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylającego rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE6), pod warunkiem jednak, że w ramach tych systemów przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa. Definicję małego i średniego przedsiębiorstwa można znaleźć w rozporządzeniu Komisji Europejskiej (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Tr... więcej»

2017-5

zeszyt-5067-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-5.html

 
W numerze m.in.:
Od wytwarzania do zużycia - przykłady zastosowania elektrochemicznych magazynów energii DOI:10.15199/74.2017.5.5
(Maciej Morgen)

Słowa kluczowe: jakość energii elektrycznej, magazynowanie energii elektrycznej, SIESTORAGE W artykule przedstawiono 3 różne zastosowania magazynu energii SIESTORAGE jako nowoczesnego środka na dotrzymanie przewidywanych mocy wytwarzania, zachowanie wysokich parametrów jakości energii, ciągłości zasilania przy wielu korzyściach w sieciach rozdzielczych XXI w. oraz budowę typowego magazynu SIESTORAGE.Zastosowanie odnawialnych źródeł energii na masową skalę prowadzi do nowych wyzwań w zarządzaniu stabilnością sieci rozdzielczej, spowodowanych zróżnicowaniem elektroenergetycznych sieci rozdzielczych, miejsc przyłączenia nowych źródeł, a także spowodowanych zmiennością rozpływów mocy w dotychczas jednokierunkowej sieci rozdzielczej. Współpraca magazynu energii z odnawialnymi źródłami wytwarzania Nowoczesne sieci energetyczne wymagają zrównoważenia elementami takimi jak SIESTORAGE, które magazynują energię elektryczną podczas nadmiernej produkcji, a w razie zbyt niskiej produkcji (mało wiatru lub promieni słonecznych) dostarczają energię. Dzięki temu można lepiej wypełnić zobowiązania kontraktowe oraz zmniejsza się prawdopodobieństwo zakłóceń spowodowanych zmiennymi wytwarzania i obciążenia oraz poprawiają się warunki pracy bloków systemowych - tradycyjnych generatorów. Zasilanie ze źródeł rozproszonych może spowodować efekt odwrotnego rozpływu mocy, który może uszkodzić tradycyjne sieci - nieprzewidziane do wielokierunkowych przepływów. Przykład 1 realizacji EDP Portugalia Evora: - magazyn energii 472 kW/360 kWh, - 8 szaf baterii, - 4 przekształtniki trójfazowe, - cel inwestycji: zasilanie awaryjne, regulacja napięcia, zarządzanie obciążeniem (taryfa), ... więcej»

Stałe zasilanie ruchomymi modułami (Stanisław Wróbel)
Od czasów Thomasa Alvy Edisona, założyciela General Electric i pierwszych przemysłowych zastosowań energii elektrycznej (1882 r.) pewność zasilania była oczkiem w głowie producentów oraz odbiorców prądu. Z biegiem lat wzrastało zapotrzebowanie, moce wytwórcze, poziomy napięć, wynaleziono urządzenia rozdzielcze, energia elektryczna stała się towarem powszechnie dostępnym, pojawiły się wyspecjalizowane koncerny zajmujące się jej transmisją i dystrybucją, a nadal jednym z głównych celów rozbudowy infrastruktury przesyłowej była minimalizacja czasów awaryjnych wyłączeń. Zastosowanie redundancji było rozwiązaniem prostym i efektywnym ekonomicznie, przynajmniej jeśli chodzi o stacje rozdzielcze, stąd pojawienie się stac... więcej»

Ograniczanie strat mocy w układach zasilających przez filtrację wyższych harmonicznych DOI:10.15199/74.2017.5.3
(Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko)

straty mocy, układy zasilające, wyższe harmoniczne Przedstawiono podstawowe zagadnienia związane z mechanizmem przyrostu strat mocy w poszczególnych elementach sieci zasilającej powodowanych przepływem prądów odkształconych oraz metody ich zmniejszenia przez eliminację wyższych harmonicznych. Keywords: power loss, power supplies, higher harmonics Basic principles related to the mechanism of the increase in the power loss in individual network elements, caused by the flow of deformed currents and methods of limiting them by filtration of higher harmonics are presented in the article.Odbiorników nieliniowych przyłączonych do sieci elektroenergetycznych jest coraz więcej. Należą do nich m.in.: przemienniki częstotliwości, prostowniki (sterowane i niesterowane), sprzęt elektroniczny (komputerowy, RTV), oświetlenie wyładowcze oraz LED. Odbiorniki te wymuszają w sieci zasilającej przepływ prądów odkształconych od przebiegu sinusoidalnego, co powoduje wiele niekorzystnych zjawisk. Należy do nich głównie zwiększenie strat mocy, co wiąże się w niektórych przypadkach ze znacznym pogorszeniem efektywności energetycznej układów elektroenergetycznych. Wyższe harmoniczne prądów (składowe o częstotliwościach będących wielokrotnością częstotliwości podstawowej), przepływając przez poszczególne elementy układów elektroenergetycznych, takich jak transformatory czy linie zasilające odbiorców, wywołują w nich dodatkowe straty mocy. Straty te, oprócz pogorszenia efektywności energetycznej układów zasilających, mogą być przyczyną innych niekorzystnych zjawisk. W liniach elektroenergetycznych dodatkowe straty mocy powodują wzrost temperatury przewodów (szczególnie przewodu neutralnego), co w przypadku linii kablowych może skutkować szybszym starzeniem izolacji, natomiast w liniach napowietrznych zmianą układu naprężeń w przewodach linii. W transformatorach, dodatkowe straty mocy, wywołane przepływem wyższych harmonicznych prądów, powodują wzrost te... więcej»

Magazynowanie energii elektrycznej a optymalizacja techniczno-ekonomiczna DOI:10.15199/74.2017.5.8
(Tomasz Tutak)

Słowa kluczowe: OZE, magazyny energii, optymalizacja technicznoekonomiczna Omówiono sposoby magazynowania energii elektrycznej, technologię budowy magazynów energii oraz rolę mikroinstalacji. Keywords: renewable energy sources, energy storage facilities, technical and economic optimization Are discussed the ways of storing electrical energy, the technology behind energy storing facilities as well as the role of micro-plants.Energia elektryczna stała się niezbędna do funkcjonowania zarówno sektora przemysłowego, jak i gospodarstw domowych. Wytwarzanie energii elektrycznej ma zatem oczywisty wpływ na poziom gospodarki danego kraju. Jakie jednak wybrać źródło energii jako najlepsze? Czy wykorzystywać surowce kopalne? A może zasoby energii jak: woda, słońce, geotermia, wiatr lub biomasa jako źródło wytwarzające energię elektryczną? lub skorzystać z energii wytwarzanej w elektrowniach jądrowych? Pytania te są typowe, gdy zastanawiamy się nad rozwojem gospodarczym w wieloletniej perspektywie. Jednak nie tylko dobór źródła wytwarzania energii elektrycznej stanowi wyzwanie podczas analizy techniczno-ekonomicznej specyficznej dla gospodarki danego kraju. To także pytanie, które źródło zabezpieczy potrzeby gospodarki. Czy można korzystać tylko z mocy wytwórczych różnych źródeł energii elektrycznej? W sposób naturalny nasuwa się wniosek, że dla zabezpieczenia ciągłości dostaw prądu każdy kraj musi dysponować magazynem energii elektrycznej. Jak powinien wyglądać taki magazyn energii? Z technicznego punktu widzenia - podobnie jak przy wytwarzaniu energii elektrycznej należałoby mieć kilka sposobów magazynowania. Funkcjonującym najdłużej, już prawie od stu lat, jest jedno- lub wielostopniowy system zbiorników wodnych, pozwalający na wytwarzanie energii elektrycznej, wykorzystującej energię potencjalną wody. Energia elektryczna jest wytwarzana na bieżąco, jednak woda spiętrzona przez tamy i zgromadzona w zbiornikach wodnych może być wykorzys... więcej»

Wydział Elektryczny Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie po 70 latach działalności DOI:10.15199/74.2017.5.16
(Marcin Wardach, Krzysztof Okarma, Paweł Dworak)

Bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej społeczeństwo i władze szczecińskie zdawały sobie sprawę, że wobec dotkliwego braku kadr z wyższym wykształceniem należy jak najszybciej zacząć przygotowania zmierzające do utworzenia w tym mieście uczelni, które przede wszystkim powinny kształcić bardzo potrzebnych specjalistów dla gospodarki [1, 5]. Początki Wydziału Elektrycznego W Szczecinie przed II wojną światową nie istniała żadna wyższa uczelnia typu akademickiego. Istniała natomiast, w budynku przy obecnej ul. Sikorskiego 37, Państwowa Zjednoczona Szkoła Techniczna Budowniczych Okrętów i Maszynistów Okrętowych (Vereinigte Technische Staatslehranstalten für Schiffsingenieure und Seemaschinisten zu Stettin) [2]. Wydział Elektryczny powstał na mocy aktu urzędowego Ministra Oświaty z 20 stycznia 1947 r., powołującego formalnie Uczelnię 1 grudnia 1946 r. Wówczas Szkołę tworzyły trzy Wydziały: Elektryczny, Mechaniczny i Inżynierii Lądowej, a jej dyrektorem został mgr inż. Ryszard Bagiński. Niedługo później rozpoczęły swoją działalność kolejne Wydziały: Chemiczny i Architektury. Powstanie, formowanie i rozwój Wydziału mocno powiązane były z organizowaniem się środowiska elektryków w Oddziale Szczecińskim Stowarzyszenia Elektryków Polskich - działalność trzech pierwszych prezesów Oddziału Szczecińskiego SEP, tj.: Jana Słomińskiego, Zygmunta Paryskiego oraz Witolda Gładysza bardzo pozytywnie zapisała się na kartach historii Wydziału [3, 5]. Po okresie dynamicznego rozwoju w roku 1952 centralne władze, zarządzeniem Ministra Szkolnictwa Wyższego z 31 grudnia 1952 r. ustaliły strukturę organizacyjną Wydziału obejmującą cztery katedry oraz podjęły decyzję o likwidacji na Wydziale Elektrycznym kierunku telekomunikacyjnego i ograniczeniu liczby specjalności na kierunku energetycznym. Spowodowało to odejście z Wydziału uznanych już specjalistów. Wydział Elektryczny Politechniki Szczecińskiej Rada Ministrów 1 września 1955 r. podniosła... więcej»

2017-4

zeszyt-5039-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-4.html

 
W numerze m.in.:
Jubileusz 40-lecia Oddziału Gorzowskiego SEP im. Kol. mgr. inż. Jerzego Szmyta
Uroczystości składały się z dwóch części. Pierwsza część odbyła się 15 stycznia 2017 r. w kościele katedralnym w Gorzowie Wielkopolskim w asyście sztandaru Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Mszy św. w intencji gorzowskich elektryków przewodniczył biskup diecezjalny diecezji zielonogórsko-gorzowskiej wraz z proboszczem kościoła katedralnego i kapelanem krajowym elektryków, energetyków i elektroników.Druga część uroczystości odbyła się w Hotelu MIESZKO w Gorzowie Wielkopolskim 20 stycznia 2017 r. Prowadzący uroczystości wiceprezes Oddziału Gorzowskiego SEP kol. Edward Cadler po wprowadzeniu sztandaru Stowarzyszenia Elektryków Polskich powitał gości i członków Oddziału Gorzowskiego SEP im. Kol. mgr. inż. Jerzego Szmyta. W jubileuszu udział wzięli: przedstawiciele władz samorządowych, uczelni technicznych, firm współpracujących, Oddziałów SEP, prezes Stowarzyszenia Elektryków Polskich dr inż. Piotr Szymczak, wiceprezydent Gorzowa Wielkopolskiego Jacek Szymankiewicz, przewodniczący Rady Miasta Gorzów Wielkopolski Sebastian Pieńkowski, burmistrz Choszczna Robert Adamczyk, radna Rady Miasta Gorzów Wielkopolski Grażyna Wojciechowska, przewodniczący Komitetu Elektrotechniki Polskiej Akademii Nauk prof. Andrzeja Demenko, prorektor Zachodniopomorskiego U... więcej»

Targi Kielce 2017 (Krzysztof Woliński)
W dniach od 1 do 2 marca br. odbyły się następujące imprezy targowe: XX Międzynarodowe Targi Energetyki i Elektrotechniki ENEX, XV Targi Odnawialnych Źródeł Energii ENEX - Nowa Energia oraz XVIII Międzynarodowe Targi Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami EKOTECH. Patronat honorowy nad targami ENEX objęły: PGE Dystrybucja, Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Urząd Regulacji Energetyki, Związek Powiatów Polskich, Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach, wojewoda święt... więcej»

Zatrzymanie krążenia w wypadkach porażenia prądem elektrycznym DOI:10.15199/74.2017.4.6
(Stefan Gierlotka)

Słowa kluczowe: porażenie prądem elektrycznym, zjawiska histopatologiczne W artykule opisano zmiany patologiczne występujące u porażonych prądem elektrycznym. Omówiono zjawiska histopatologiczne powstające w układzie nerwowym człowieka spowodowane prądem rażeniowym. Przedstawiono sposoby rozpoznawania zatrzymania układu krążenia u człowieka.Z protokołów badań wypadków elektrycznych wynika, że bezpośredni świadkowie wypadku przystępują niezwłocznie do resuscytacji poszkodowanego. Motywacją do natychmiastowej resuscytacji było dostrzeżenie u porażonego oznak życia. Porażony ruszał wargami i wydawał charakterystyczne charczenie. Dostrzegane oznaki u porażonego, po krótkim czasie prowadzenia resuscytacji zanikały. Dalsze czynności reanimacyjne nie przynosiły rezultatu. Właściwości elektryczne ciała człowieka Przepływ prądu elektrycznego przez ciało człowieka, zależnie od okoliczności, może spowodować wystąpienie niebezpiecznych skutków patologicznych. Zmiany w organizmie człowieka spowodowane działaniem prądu rażeniowego zależą od wartości jego natężenia i czasu rażenia. Natężenie prądu jest zależne od wartości napięcia rażeniowego oraz impedancji ciała w chwili rażenia. Impedancja ciała człowieka zależy od czynników biofizycznych i warunkuje ją impedancja skóry, rezystancja organów wewnętrznych oraz rezystancja przejścia. Wartość impedancji człowieka jest zmienna i zależy od napięcia rażeniowego oraz czynników środowiskowych, głównie klimatycznych. Bogate w elektrolity środowisko wewnątrz organizmu jest dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego. Ponieważ wartość rezystancji organów wewnętrznych jest bardzo mała w porównaniu z wartością impedancji skóry, o wartości całkowitej impedancji ciała decyduje naskórek i jego wilgotność. Wartość impedancji ciała zależy głównie od stopnia ... więcej»

AUTOMATICON 2017 Automatyka, Pomiary, Elektronika (Krzysztof Woliński)
W dniach od 14 do 17 marca 2017 r. w Warszawskim Centrum EXPO XXI odbyły się XXIII Międzynarodowe Targi Automatyki i Pomiarów. Organizatorami targów byli Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP oraz MVM. Patronat honorowy sprawowało: Ministerstwo Rozwoju, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Komitet Automatyki i Robotyki PAN. Targi AUTOMATICON są od 23 lat imprezą wystawienniczą, która umożliwia zaprezentowanie wystawcom swoich osiągnięć w dziedzinach: automatyki, pomiarów przemysłowych... więcej»

Analizy długoterminowych danych jakości energii elektrycznej w ujęciu klastrów danych DOI:10.15199/74.2017.4.4
(Michał Jasiński, Tomasz Sikorski, Jacek Karpiński, Marek Zenger)

W artykule wykazano, że są pewne czynniki mogące znacznie wpłynąć na parametry jakościowe pracy sieci. Do grupy takich czynników należeć może chociażby zmiana konfiguracji układu połączeń albo zmienność zarówno generacji jak i obciążenia. Przy wykazaniu różnic stanów, w jakim znajduje się układ i ocenieniu ich skali można zastosować analizę skupień. Jest ona oparta na metodach grupowania danych. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki zastosowania analizy skupień długoterminowych danych jakości energii elektrycznej zarejestrowanych synchronicznie w wybranych polach stacji elektroenergetycznej 110/20/10 kV zlokalizowaną w aglomeracji miejskiejPodstawą oceny jakości energii elektrycznej jest zbiór parametrów zdefiniowanych w literaturze oraz określonych w normach i przepisach [5-7], do których zalicza się parametry napięcia oraz parametry zdarzeń napięciowych. Podział zaburzeń napięcia został zaprezentowany na rys. 1. Obecnie metody badań i pomiarów jakości energii elektrycznej polegają na przeanalizowaniu wybranego, reprezentatywnego okresu. Zwyczajowo przyjmuje się tydzień, który odpowiada normalnej pracy badanego obiektu. Analiza taka może jednak okazać się niewystarczająca i nie odwzorowywać rzeczywistego stanu pracy danego fragmentu sieci. Może tak się zdarzyć z powodu nieuwzględnienia: - zmian układu połączeń, - zmian obciążenia, - zmian generacji. Aby uwzględnić powyższe czynniki należy wprowadzić zasady grupowania danych. Działania te polegają na podziale zbioru zmiennych (danych pomiarowych) na podzbiory (grupy, klastry, skupienia). Literatura [1-4, 8] opisuje możliwości i zasady tworzenia klastrów. Wybrane metody aglomeracji danych zostały zaprezentowane na rys. 2. Mgr inż. Michał Jasiński (michal.jasinski@pwr.edu.pl), dr hab. inż. Tomasz Sikorski prof. PWr - Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej, mgr inż. Jacek Karpiński, mgr inż. Marek Zenger - TAURON Dystrybucja S.A., Oddział we Wrocławiu NAPIECIE ZABURZENIA... więcej»

2017-3

zeszyt-5013-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-3.html

 
W numerze m.in.:
Proces utrzymania ruchu maszyn dołowych w aspekcie wykorzystania energii elektrycznej DOI:10.15199/74.2017.3.4
(Marek Jasiński, Elżbieta Jasińska, Stanisław Janik, Michał Jasiński)

W artykule zwrócono szczególną uwagę na znaczenie energii elektrycznej, wykorzystywanej w procesie produkcyjnym zakładu górniczego. W kopalniach rud miedzi newralgiczne znaczenie ma zapewnienie ciągłości pracy maszyn dołowych. Ze względu na dużą liczbę maszyn pracujących w KGHM Polska Miedź wdrożono system komputerowy CMMS, wspomagający ich eksploatację. Wymusił on zastosowanie komputerów, także w podziemnych komorach napraw maszyn górniczych, do wprowadzania informacji o ich aktualnym stanie.Niedobór energii elektrycznej może spowodować katastrofalne skutki. Ludzie są od niej wręcz uzależnieni - zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej. Ilość zużywanej energii stanowi informację zwrotną o jakości życia - im większe zużycie, tym wyższy poziom życia społeczeństwa danego kraju, jak również - im większe zużycie energii, tym większy zakład i tym większa produkcja. W tab. I zaprezentowano zużycie energii elektrycznej w wybranych krajach. Kopalnie rud miedzi to ogromna przestrzeń do wykorzystania, dostarczanej sieciami elektroenergetycznymi energii elektrycznej. Kopalnie są jednym z największych odbiorców energii, która umożliwia proces eksploatacji, począwszy od momentu dokonywania nawiertów geologicznych, przez głębienie szybów po prowadzenie eksploatacji pola wydobywczego w podziemiach kopalń [1].Specyfika pracy w kopalniach rud miedzi wprowadza przede wszystkim wysokie wymagania zdrowotne pracownika, wymuszając przymus pracy ludzi silnych i zdrowych. Jest to jeden z ważniejszych problemów dotyczących kadr zakładów górniczych. Z powodu: dużej wilgotności, wysokiej temperatury, normalne jest, że zatrudniać powinno się pracowników doświadczonych z wysokim poziomem wiedzy i umiejętnościami ukształtowanymi na przestrzeni długich lat kariery zawodowej. W tab. II pokaz... więcej»

Transformacja lokalnych rynków energii (Marek Bielski)
W warszawskim Domu Technika 24 listopada 2016 r. odbyła się konferencja "Lokalne uwarunkowania - rynek energii w Polsce". Jej organizatorem był Komitet Naukowo-Techniczny Gospodarki Energetycznej FSNT-NOT we współpracy z SEP. Konferencji towarzyszyły ekspozycje firm związanych z rynkiem energii, jej wytwarzaniem, dystrybucją i przesyłem, a także bezpieczeństwem urządzeń i instalacji oraz energetyką prosumencką. Uzupełnieniem merytorycznym obrad były prezentacje przedstawicieli: Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE), Urzędu Dozoru Technicznego (UDT), Carbontim (w ramach grupy kapitałowej TIMEX), firm: Asket, Innsoft, ERGON (Zakład Doradztwa Bezpieczeństwa Pracy). W konferencji wzięło udział blisko stu uczestników, reprezentujących m.in.: firmy sektora elektroenergetycznego, uczelnie i instytuty naukowo-badawcze. W imieniu Zarządu FSNT-NOT otwarcia obrad dokonał wiceprezes NOT, prof. Stefan Góralczyk, a w imieniu Zarządu Głównego SEP - mgr inż. Ryszard Marcińczak. Obradom zaś przewodniczyli kolejno: dr inż. Henryk Gładyś - przewodniczący Komitetu oraz mgr inż. Janusz Drużycki i mgr inż. Janusz Tokarzewski. Głównym celem było przedstawienie aspektów: technicznych, handlowych i prawnych w obszarze rynku energii elektrycznej i cieplnej. Dużo miejsca poświęcono prosumentom i ich związkom z miejscowymi sprzedawcami energii (biurami... więcej»

Diagnostyka transformatorów, aspekty związane z pomiarami współczynnika stratności dielektrycznej i pojemności DOI:10.15199/74.2017.3.3
(Ryszard Kozak)

Norma PN-EN 60076-1:2011 Transformatory - Część 1. Wymagania ogólne przewiduje się trzy rodzaje prób odbiorczych: wyrobu, typu oraz specjalne. Zgodnie z normą PN-EN 60076-1 punkt 11.1.4 do zakresu prób specjalnych zalicza się m.in. pomiar współczynnika stratności dielektrycznej (tgδ) i pojemności układu izolacyjnego (są to wartości odniesienia do porównań z późniejszymi pomiarami podczas eksploatacji). Pomiar tgδ i pojemności C izolatorów uzwojeń Pomiary współczynnika strat dielektrycznych tgδ i pojemności C uzwojeń transformatora należy przeprowadzić zgodnie z normą PN-81/E-04070.03. Schematy pomiarowe współczynnika strat dielektrycznych tgδ i pojemności uzwojeń C są przedstawione w tabelach dla transformatorów dwuuzwojeniowych (tab. I i II) i trójuzwojeniowych (tab. III i IV). Zmierzone wartości należy przeliczyć na umowną temperaturę 30°C, mnożąc zmierzoną wartość przez odpowiedni współczynnik przeliczeniowy oraz porównując z wartościami wcześniej pomierzonymi. W przypadku wykonania pomiarów przy temperaturach niższych lub wyższych od podanego w normie zakresu temperatur 15°C-45°C można orientacyjnie interpolować wyniki, kierując się zasadą, że obniżenie temperatury o 15°C powoduje ok. dwukrotny wzrost wartości rezystancji izolacji i zmniejszenie o połowę współczynnika strat dielektrycznych (taki sam wzrost temperatury spowoduje dokładnie odwrotny efekt - dwukrotny wzrost współczynnika strat dielektrycznych i obniżenie o połowę rezystancji izolacji). W takim przypadku wskazane jest powtórzenie pomiarów przy temperaturze mieszczącej się w zakresie podanym przez normę w najbliższym dogodnym terminie i traktowanie wyni- Inż. Ryszard Kozak (Ryszard.kozak@zrew-tr.pl) - ZREW Transformatory S.A., Łódź Rys. 1. Pomiary tgδ i pojemności C izolatorów przepustowych należy wykonywać w następujących układach: a) ekranowanym ... więcej»

Analiza możliwości pracy wyspowej rozproszonego źródła energii z generatorem asynchronicznym DOI:10.15199/74.2017.3.9
(Hanna Dytry, Marcin Lizer, Piotr Suchorolski, Wojciech Szweicer)

Przedstawiono skróconą analizę na podstawie symulacji możliwości autonomicznej pracy wyspowej rozproszonego źródła energii, wyposażonego w generator asynchroniczny.Praca wyspowa źródeł rozproszonych jest bardzo często pożądana. Jest szczególnie korzystna w przypadku sieci przemysłowych, ponieważ pozwala na zwiększenie wydajności produkcji oraz podniesienie bezpieczeństwa pracy zakładu - nawet w sytuacji utraty podstawowego zasilania z sieci zewnętrznej. Możliwość osiągnięcia bezpiecznych warunków pracy wyspowej źródła rozproszonego zależy od wielu aspektów, szczególnie od: zastosowanej technologii źródła, typu generatora oraz sposobu jego regulacji i przyłączenia do sieci. Nie bez znaczenia jest też struktura sieci, w której pracuje źródło rozproszone. Badania pracy wyspowej źródeł rozproszonych wyposażonych w generatory synchroniczne są dobrze opisane w licznej literaturze np. [1-3, 6, 10]. W literaturze znacznie gorzej są opisane aspekty pracy wyspowej generatorów asynchronicznych. Generatory tego typu często są wykorzystywane jako rozproszone źródła energii w sieciach terenowych, głównie w przypadku małej generacji i mikrogeneracji (np. w małych elektrowniach wodnych oraz najprostszych elektrowniach wiatrowych) [1-3, 6, 10]. Poniżej przedstawiono wyniki badań symulacyjnych obejmujących różne scenariusze tworzenia się wyspy obciążeń, zasilanej przez generator asynchroniczny oraz wnioski. Badania przeprowadzono w różnych warunkach pracy sieci i źródła rozproszonego. Sprawdzenie możliwości pracy wyspowej generatora asynchronicznego W literaturze np. [4, 5, 8, 9] spotyka się analizy możliwości wykorzystania asynchronicznego generatora pracującego, np. w ramach małej elektrowni wodnej do zasilania odbiorów w trybie autonomicznym, czyli po wydzieleniu się wyspy. Aby taka praca była możliwa, potrzebne jest wyposażenie generatora w baterię kondensatorów o odpowiedniej pojemności stanowiącej źródło mocy biernej samowzbudzonej masz... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Mgr inż. Lech Bożentowicz (1934-2017) (Miłosława Bożentowicz)
Lech Bożentowicz urodził się 23 września 1934 r. w Warszawie. Ukończył liceum ogólnokształcące im. Stefana Batorego a następnie Wydział Elektryczny Politechniki Warszawskiej, uzyskując 17 kwietnia 1957 r. dyplom magistra inżyniera elektryka ze specjalnością sieci elektryczne - podobnie jak Jego ojciec. 4 maja 1956 r. rozpoczął pracę w Zarządzie Energetycznym Okręgu Centralnego, który zmienił nazwę na Zakłady Energetyczne Okręgu Centralnego, a w dalszych latach na Centralny Okręg Energetyczny. Przez ponad 16 lat pracował w biurze projektowo-konstrukcyjnym, przekształconym w międzyczasie w Wydział Studiów i Rozwoju na stanowiskach od projektanta do głównego specjalisty. W tym czasie (w 1963 r.) uzyskał uprawnienia budowlane do pr... więcej»

2017-2

zeszyt-4981-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-2.html

 
W numerze m.in.:
Technologie umożliwiające redukcję zużycia energii elektrycznej w urządzeniach transportu bliskiego DOI:10.15199/74.2017.2.5
(Halina Podsiadło, Piotr Zieliński)

Energia elektryczna jest niezbędnym elementem we współczesnym świecie, stwarza bowiem komfortowe warunki do pracy, jak i odpoczynku. Każdy codziennie wykonuje wiele czynności, podczas których konieczne jest użycie energii elektrycznej. Wątpliwość budzi jednak brak wiedzy, jak racjonalnie ją wykorzystywać, aby jednocześnie cieszyć się urządzeniami zasilanymi energią elektryczną oraz dbać o środowisko naturalne. Rozwój technologii pozwala wytwarzać coraz bardziej wydajne urządzenia i maszyny codziennego użytku a jednocześnie coraz bardziej przyjazne ekosystemowi. Cel artykułu Celem artykułu była analiza systemów umożliwiających redukcję energii elektrycznej w urządzeniach transportu bliskiego. Dźwigi, schody ruchome i chodniki ruchome są wyposażone w źródła napędowe zasilane energią elektryczną. W budynkach komercyjnych energia elektryczna wykorzystywana przez pracę związaną z transportem pionowym stanowi ponad 10% całkowitego jej zużycia. Z tych względów bardzo istotny jest rozwój systemów związanych z oszczędzaniem energii elektrycznej wykorzystywanej przez windy. Szacuje się, że całkowite zużycie energii elektrycznej przez wszystkie windy działające w 27 krajach Unii Europejskiej oraz Szwajcarii i Norwegii wynosi 18,4 TWh, z czego 6,7 TWh to sektor mieszkalny, 10,9 TWh - sektor usługowy i 810 GWh - to przemysł. Energia ta jest równa produkcji dwóch elektrowni węglowych lub jednej atomowej. W sektorze usługowym działa znacznie mniej dźwigów niż w sektorze mieszkalnym, jednak zużycie energii przez windy pracujące w budynkach usługowych jest znacznie większe ze względu na intensywniejszy sposób użytkowania. Na rys. 1 przedstawiono całkowite zużycie energii w krajach UE z podziałem na sektory. Dźwigi starego typu Dźwigi osobowe instalowane w Polsce w budynkach mieszkaniowych wielorodzinnych, biurowcach czy budynkach użyteczności publicznej nie są nowym zjawiskiem. Początkowo były to urządzenia wyposażone we wciągarki reduktoro... więcej»

XIX Sympozjum Oddziału Poznańskiego SEP "Sieci i instalacje - teoria i praktyka" (Ryszard Niewiedział)
W Centrum Kongresowym Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu 23 i 24 listopada 2016 r. odbyło się XIX Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi elektroenergetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne". Sympozja te - zgodnie ze swoją wieloletnią tradycją - stanowią forum wymiany doświadczeń między specjalistami szeroko pojętej elektryki: elektrotechników, energetyków, elektroników, teletechników, automatyków, informatyków. Bieżąca edycja Sympozjum miała tytuł: "Sieci i instalacje - teoria i praktyka". Tematyka XIX Sympozjum obejmowała następujące zagadnienia: - wyższe harmoniczne prądów i napięć w systemach elektroenergetycznych, - wymagania środowiskowe dla urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, - efektywność energetyczna a straty energii elektrycznej, - projektowanie i eksploatacja sieci przesyłowych, rozdzielczych i dystrybucyjnych, - projektowanie i eksploatacja instalacji w obiektach klasycznych i inteligentnych, - wybrane zagadnienia z ochrony przeciwporażeniowej, przeciwprzepięciowej i odgromowej, - sterowanie, monitorowanie i zarządzanie w elektroenergetyce.Organizatorami Sympozjum byli: Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza, Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej oraz Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa. Sympozjum zostało dofinansowane ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę. Sympozjum odbywało się pod patronatem medialnym: Wiadomości Elektrotechnicznych, Biuletynu Organizacyjnego i Naukowo-Technicznego SEP - SPEKTRUM, Miesięcznika Stowarzyszenia Elektryków Polskich - INPE ... więcej»

Jubileusz Oddziału Lubelskiego SEP
W sali konferencyjnej na terenie Targów Lubelskich 15 listopada 2016 r. odbyło się uroczyste spotkanie z okazji 80-lecia Oddziału Lubelskiego SEP. Spotkanie prowadziły kol.kol. Danuta Stryczewska i Anna Smolińska z Zarządu Oddziału Lubelskiego SEP. Na spotkanie przybyli przedstawiciele władz samorządowych: Sławomir Sosnowski - marszałek Województwa Lubelskiego i Grzegorz Kapusta - wicemarszałek Województwa Lubelskiego. W spotkaniu uczestniczył także Artur Szymczyk - wiceprezydent Miasta Lublina.Obecni byli przedstawicie NOT - Klaudiusz Lenik - prezes Z... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI Janusz Tuszyński (1928-2016) (Jerzy Mukosiej, Henryk Świątek)
Inż. Janusz Tuszyński - syn Franciszka i Marianny z Godusławskich - urodził się 30 lipca 1928 r. w Warszawie. Jego ojciec pracował na poczcie. Dzieciństwo i młodość spędził w Rembertowie. Jego charakter został ukształtowany ciężkimi warunkami życiowymi. Był członkiem Szarych Szeregów i oddziału Dywersji Bojowej Armii Krajowej w Rembertowie (obwód "Obroża"). We wrześniu 1944 r., mając 16 lat, wprost z ławy szkolnej wstąpił ochotniczo ze starszym bratem w szeregi II Dywizji Piechoty im. H. Dąbrowskiego 1. Armii Wojska Polskiego. Był synem pułku. W dniach 16-17 stycznia 1945 r. brał udział w walkach o Warszawę i został odznaczony Medalem "Za Wyzwolenie Warszawy". Następnie przeszedł drogę frontową: od Pragi, przez Wisłę i Wał Pomorski, Odrę, Berlin po Łabę. O Jego udziale w walkach świadczą: Brązowy Medal "Zasłużony na Polu Chwały", Medale "Za Forsowanie Odry" i "Za Zwycięstwo nad Niemcami", które otrzymał, mając zaledwie 17 lat. Po powrocie do kraju jako małoletni został zdemobilizowany, wrócił do szkoły, w której w 1947 r. zdał maturę, po czym rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Ukończył je w 1952 r. Od 1 czerwca 1950 r. - jeszcze jako student - podjął pracę w Zakładzie Miernictwa w Głównym Instytucie Elektrotechnik... więcej»

Spotkanie świąteczno-noworoczne Stowarzyszenia Elektryków Polskich (Krzysztof Woliński)
Coroczne, tradycyjne spotkanie świąteczno-noworoczne przyjaciół i sympatyków SEP odbyło się 13 grudnia 2016 r. Przyjaciele i zaproszeni goście spotkali się w Warszawskim Domu Technika NOT w Warszawie. Zebranych piękną kolędą powitał Chór Akademicki Politechniki Warszawskiej pod dyrekcją Justyny Pakulak. Prowadzącą spotkanie była Anna Czartoryska-Niemczycka - aktorka i piosenkarka. Powitała serdecznie przybyłych na spotk... więcej»

2017-1

zeszyt-4950-wiadomosci-elektrotechniczne-2017-1.html

 
W numerze m.in.:
Patron Roku 2017 w SEP - prof. dr inż. Włodzimierz Krukowski (1887-1941) DOI:10.15199/74.2017.1.6
(Jerzy Hickiewicz, Piotr Rataj, Przemysław Sadłowski)

Przedstawiono życiorys Włodzimierza Krukowskiego, Jego osiągnięcia w pracy badawczej w laboratorium liczników energii elektrycznej firmy Siemens. Omówiono działalność po roku 1930 na Politechnice Lwowskiej oraz przedstawiono sylwetki Jego wychowanków.W artykule przedstawiono życiorys urodzonego w Radomiu Włodzimierza Krukowskiego, który studiował w Darmstadt, był wyróżniającym się studentem, opisano także jego osiągnięcia w pracy badawczej w laboratorium liczników energii elektrycznej firmy Siemens w Norymberdze (m.in. 40 patentów międzynarodowych). Pokazano też Jego wybitną działalność po 1930 r. na Politechnice Lwowskiej. Wczesne lata Jednym z najwybitniejszych polskich elektrotechników-metrologów był Włodzimierz Krukowski, profesor Politechniki Lwowskiej, o wszechstronnej wiedzy, znakomity wykładowca, działacz SEP, członek polskich i międzynarodowych organizacji naukowo-technicznych. Urodził się 19 września 1887 r. w Radomiu jako syn Antoniego - prawnika i Heleny z Chmielewskich, córki urzędnika. Miał młodszą siostrę Zofię. Wobec trudności w uzyskaniu pracy przez ojca, prawnika Polaka w Kraju Przywiślańskim, rodzina wyemigrowała w okolice Kurska, a po rocznym pobycie - do Narwy w Es- Dr hab. inż. Jerzy Hickiewicz (j.hickiewicz@po.opole.pl) - Wydział Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej, mgr Piotr Rataj, mgr Przemysław Sadłowski - Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego, Oddział Opolski SEP Rys. 1. W. Krukowski (fig. 1) Rys. 2. W. Krukowski w trakcie studiów Fig. 2. W. Krukowski as a student of university tonii. Ojciec znalazł tam pracę jako sędzia, a Włodzimierz ukończył gimnazjum humanistyczne, choć miał uzdolnienia do nauk przyrodniczych. Studia W 1905 r. rozpoczął studia na wydziale matematyczno-przyrodniczym uniwersytetu w Petersburgu. Zainteresowany studiami technicznymi w 1906 r. przeniósł się na politechnikę w Darmstadt (Großherzogliche Technische Hochschule zu Darmstadt), ucz... więcej»

Obchody jubileuszu 70-lecia Oddziału Białostockiego SEP (1946-2016) (Paweł Mytnik, Krzysztof Woliński)
W tym roku obchodzimy jubileusz 70-lecia powstania Oddziału Białostockiego SEP. Przy tej okazji bardzo ciepło wspominamy mgr. inż. Karola Białkowskiego - inicjatora regionalnego oddziału największej organizacji skupiającej polskich elektryków. A działo się to 70 lat temu, w roku 1946, tuż po II wojnie światowej. Niestrudzony i pełen werwy kol. Karol Białkowski zarażał swoim organizatorskim zapałem innych i tym samym przyczynił się również do powstania Oddziału Wojewódzkiego NOT w Białymstoku oraz jego agendy - Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej, oczywiście z wydziałem elektrycznym. Z czasem szkoła została upaństwowiona i przekształcona w Wyższą Szkołę Inżynierską, a ta z kolei stała się zaczątkiem dla obecnie najważniejszej w regionie uczelni technicznej - Politechniki Białostockiej.W program obchodów Jubileuszu Oddziału Białostockiego SEP wpisało się wiele wydarzeń i przedsięwzięć. Trwałym śladem jest specjalnie wybity "Medal Siedemdziesięciolecia" w liczbie tylko 70 sztuk. Ze względu na niski nakład będzie on cenną i unikatową pamiątką. Pomysłodawcą tego przedsięwzięcia i autorem projektu Medalu był kol. Paweł Mytnik. Decyzją zarządu Oddziału Białostockiego SEP Medal przyznano najbardziej zasłużonym dla Oddziału w ostatnim okresie instytucjom oraz indywidualnym członkom SEP. Kolejnym wydarzeniem wpisującym się w jubileusz naszego Oddziału było wydanie w formie książkowej zbioru wszystkich dotychczasowych felietonów kol. Marka Powichrowskiego, które ukazały się do końca 2015 r. na łamach Biuletynu Oddziału Białostockiego SEP. Te kilkadziesiąt krótkich tekstów, acz wielce filozoficznych, prow... więcej»

WYDAWNICTWA
Technologie ochrony środowiska Witold M. Lewandowski, Robert Aranowski: Technologie ochrony środowiska w przemyśle i energetyce. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2016.We Wstępie czytamy: W książce tej są (…) przedstawione techniczne i technologiczne zagadnienia, które zdaniem autorów, są faktycznie związane z ochroną atmosfery, hydrosfery i litosfery Ziemi. Każde z omawianych zagadnień poprzedza wstęp, w postaci nawiązania do podstaw teoretycznych, następnie są przedstawione metody jego realizacji z podaniem aparatów i urządzeń oraz parametrów technologicznych. Zakończeniem tematu jest charakterystyka środowiskowa i ekonomiczna omawianych proekologicznych technologii z podaniem miejsca ich realizacji. Książka jest adresowana do kadry technicznej zakładów przemysłowych oraz studentów wydziałów energetycznych, chemicznych, mechanicznych, ochrony środowiska. Autorzy w poszczególnych rozdziałach książki prezentują następujące zagadnienia: Charakterystyka zanieczyszczeń środowiska - antropogeniczne zanieczyszczenia: atmosfery, wód i gleby, skażenie środowiska ciepłem, przyczyny skażenia środowiska promieniowaniem, skutki zanieczyszczeń środowiska, Skażenie powietrza w Polsce i udział w nim ditlenku węgla - skażenie środowiska w Polsce, źródła i rodzaje skażeń, ditlenek węgla i jego rola w środowisku, co dalej z ditlenkiem węgla, Ochrona powietrza - odpylanie suche - główne źródła zap... więcej»

Dydaktyka elektrotechniki - pionierzy elektromagnesów Część IV. Telegraf elektromagnetyczny DOI:10.15199/74.2017.1.7
(Andrzej Przytulski)

Pierwsze wzmianki o idei bezprzewodowej łączności opartej na wykorzystaniu pola magnetycznego pochodzą z 1558 r. W swoim monumentalnym dziele "Magia naturalis" Giovan Battista della Porta (Giambattista della Porta - rys. 1) napisał, że jest przekonany, iż za pomocą dwóch kompasów możliwe będzie nawiązanie łączności na dużą odległość i przesłanie wiadomości do przyjaciela nawet wówczas, gdyby znajdował się w więzieniu [14]. Oczywiście Porta nie przeprowadził żadnego eksperymentu z "magnetycznym telegrafem", inaczej musiałby od razu dojść do wniosku, że jego pomysł jest nie do zrealizowania. Uczony zainteresował natomiast nim, zasiadającego w Pradze, cesarza Rudolfa II zarządzającego od 1576 r. Świętym Cesarstwem Rzymskim i będącego równocześnie królem Czech. Ziarno padło na podatny grunt, gdyż Rudolf był znany z tego, że gromadził wokół siebie rozmaitej maści: czarowników, alchemików, astrologów i rabinów-kabalistów, których wiedzy i zdolnościom ufał bezgranicznie.Sprawa magnetycznego telegrafu wzbudzała olbrzymie zainteresowanie w XVII w. Dowodem na to mogą być liczne notatki znakomitych uczonych tego okresu, a przede wszystkim Galileusza (Galileo Galilei - rys. 2) i Johanesa Keplera. Galileusz traktował jednak idee telegrafu magnetycznego jako utopię. W jego dialogach można przeczytać: (…) przywołuje w mojej pamięci człowieka, który chciał sprzedać mi pewną tajemnicę, dotyczącą porozumiewania się na odległość do nawet dwóch tysięcy mil za pomocą igieł magnetycznych. Powiedziałem mu, że chętnie to kupię, ale najpierw chciałbym zobaczyć na próbę, jak to funkcjonuje i będę zadowolony, jeżeli uda się nam porozumieć w dwóch sąsiednich pokojach. Odpowiedział mi na to, że taka odległość jest zbyt mała, aby łączność magnetyczna działała poprawnie. Pogoniłem go dodając, że nie mam ochoty jechać do Kairu lub Moskwy celem odbycia próby. Siedemnastowieczne opisy magnetycznego telegrafu można spotkać również u ojca jezuity Famiano ... więcej»

Posiedzenie Komitetu IEC TC 81 Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej na Politechnice Rzeszowskiej (Grzegorz Masłowski)
Na Wydziale Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Rzeszowskiej odbyło się w dniach 24-28 października 2016 r. posiedzenie plenarne Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej (IEC) - organizacji pozarządowej z siedzibą w Genewie, która została powołana do życia w 1906 r. - równo 110 lat temu. Ostatnie tego typu posiedzenie plenarne odbyło się w 2013 r. w Sapporo. Głównym celem IEC jest krzewien... więcej»

Redakcja:
ul. Ratuszowa 11, pok. 739
03-450 Warszawa
tel.: (22) 619 43 60, (22) 818 95 30
faks: (22) 619 43 60
e-mail: red.we@sigma-not.pl
www: http://wiadomoscielektrotechniczne.pl/

Czasopisma Wydawnictwa SIGMA-NOT można zaprenumerować w jednym z następujących wariantów: 

· Prenumerata roczna, półroczna i kwartalna czasopism w wersji papierowej,

· Prenumerata roczna w wersji PLUS (wersja papierowa i dostęp do Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl w ramach zaprenumerowanego tytułu),

· Prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych),

· Prenumerata ciągła w wersji PLUS – z 10% rabatem na każdy zaprenumerowany tytuł uzyskiwanym po podpisaniu umowy z Wydawnictwem SIGMA-NOT, przedłużanej automatycznie z roku na rok aż do momentu złożenia rezygnacji,

· Prenumerata zagraniczna – wysyłka czasopisma za granicę za dopłatą 100% do ceny prenumeraty krajowej.

 

Cennik prenumeraty 30 tytułów Wydawnictwa SIGMA-NOT (2015 rok)

 

Prenumeratę można zamówić bezpośrednio w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT:

telefonicznie: (22) 840 30 86 lub 840 35 89 lub faksem: (22) 891 13 74, 840 35 89, 840 59 49

mailem: prenumerata@sigma-not.pl lub na stronie: www.sigma-not.pl

listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o., ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa

oraz dokonując wpłaty na konto Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o.o.:
ul. Ratuszowa 11, 00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004,
nr konta 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577

 

Ogólne warunki prenumeraty czasopism fachowych Wydawnictwa SIGMA-NOT

 

Prenumeratorzy, którzy mają wykupioną prenumeratę u innego kolportera, mogą dokupić dostęp do Portalu w cenie 90 zł (netto) na rok, po przedstawieniu dowodu wpłaty na prenumeratę. Należy go przesłać do Zakładu Kolportażu wraz z zamówieniem na dostęp do Portalu Informacji Technicznej: mailem: kolportaz@sigma-not.pl lub faksem 22 891 13 74 

 

Informacja

Jeżeli zamawiana prenumerata, obejmuje numery na przełomie roku 2015/2016, to otrzymają Państwo dwie faktury. Jedna faktura na numery z 2015 roku, natomiast druga na numery z 2016 roku wg cennika na 2015 rok.

Formularze zamówienia na prenumeratę czasopism Wydawnictwa SIGMA-NOT dostępne są  na stronach poszczególnych tytułów, a formularz zbiorczy (umożliwiający zaprenumerowanie od razu kilku tytułów) – po kliknięciu w pole poniżej. 

·  FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA WYDAWNICTWA SIGMA-NOT

 

Prenumerata ciągła

Ta oferta, wprowadzona została z myślą o Państwa wygodzie, to tak zwana Prenumerata ciągła w wersji PLUS. Państwo zamawiacie nasze czasopisma tylko raz, a prenumerata przedłużana jest przez nas automatycznie z roku na rok, aż do momentu złożenia przez Państwa rezygnacji. Korzystając z tej oferty, nie musicie Państwo pamiętać pod koniec każdego roku o odnowieniu prenumeraty na rok następny, a ponadto Wydawnictwo SIGMA-NOT udzieli Państwu 10% bonifikaty na prenumerowane tytuły oraz na dostęp do Portalu Informacji Technicznej.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA Prenumeraty Ciągłej (plik .pdf)

 

Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach), do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT, ul. Ku Wiśle 7, 00-707 Warszawa.

 

Czasopisma innych wydawców można zaprenumerować w Zakładzie Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT w wariantach

· prenumerata roczna w wersji papierowej,

· prenumerata ulgowa – z rabatem wg cennika (przysługuje osobom fizycznym, należącym do stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz studentom i uczniom szkół zawodowych.

· FORMULARZ ZAMÓWIENIA - CZASOPISMA INNYCH WYDAWCÓW

Wydawnictwo SIGMA-NOT proponuje Państwu usługi w zakresie publikacji reklam, ogłoszeń lub artykułów sponsorowanych na łamach wszystkich wydawanych przez siebie czasopism. Nie ograniczamy jednak naszych usług do jedynie papierowej formy. Oferujemy Państwu również możliwość emisji na naszym Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl oraz stronach redakcyjnych poszczególnych tytułów. Służymy pomocą edytorską przy tworzeniu materiałów promocyjnych.

Pozostajemy do Państwa dyspozycji i chętnie odpowiemy na wszystkie pytania.

KONTAKT:

Dział Reklamy i Marketingu
ul. Ratuszowa 11
00-950 Warszawa skr. poczt. 1004
tel./faks: 22 827 43 65 
e-mail: reklama@sigma-not.pl

Pliki do pobrania:

Druk zamówienia wraz z warunkami zamieszczania reklam.

Cennik ogłoszeń i reklam kolorowych oraz czarno-białych w czasopismach Wydawnictwa

Cennik e-reklam na stronach Portalu Informacji Technicznej

Warunki techniczne umieszczania e-reklamy na stronach Portalu Informacji Technicznej

Wydawnictwo SIGMA-NOT, należące do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych - Naczelnej Organizacji Technicznej, to największy polski wydawca prasy fachowej o ukierunkowaniu technicznym. Jako zorganizowana oficyna działa od 1949 r., a najstarszy wydawany tytuł - „Przegląd Techniczny” - liczy sobie 150 lat.

W portfolio Wydawnictwa SIGMA-NOT znajdują się obecnie 32 unikalne tytuły prasy fachowej. Czasopisma te działają na wielu płaszczyznach i są skierowane do wszystkich zainteresowanych tematami naukowo-technicznymi zarówno zawodowo, jak i czysto hobbystycznie, poszerzając ich kulturę techniczną. Czyta je miesięcznie ponad 200 tys. osób, które mogą w nich odnaleźć interesujące ich artykuły o nowinkach technicznych, najświeższych osiągnięciach naukowych, popularnych problemach w danej dziedzinie, a także analizy rynku, komentarze do bieżących wydarzeń gospodarczych oraz relacje z imprez i konferencji naukowo-technicznych.

Ofertę Wydawnictwa poszerzają publikacje książkowe; obecnie w sprzedaży jest pozycja książkowa „22 zadania służby BHP – standardy działania” autorstwa Lesława Zielińskiego oraz "ADR, REACH, CLP Niebezpieczne Chemikalia Poradnik" Bolesława Hancyka.

Poza czasopismami i książkami, nieprzerwanie od 1952 r. SIGMA-NOT wydaje również „Terminarz Technika” – wygodny kalendarz, zawierający - poza kalendarium - podstawowe informacje techniczne, świetnie znany już trzem pokoleniom polskich inżynierów.

Wszystkie artykuły opublikowane w czasopismach SIGMA-NOT począwszy od 2004 roku dostępne są także w wersji elektronicznej na Portalu Informacji Technicznej www.sigma-not.pl, który przeglądają Państwo w tej chwili. Każdy artykuł można kupić poprzez sms, e-płatności, lub posługując się tradycyjnym przelewem, a także w ramach dostępu do „Wirtualnej Czytelni”. Prenumeratorzy czasopism w wersji PLUS mogą korzystać za pośrednictwem „Wirtualnej Czytelni” z bazy artykułów zaprenumerowanego tytułu bez ograniczeń.

Wydawnictwo SIGMA-NOT ma w swoich strukturach Drukarnię oraz Zakład Kolportażu, które świadczą także usługi klientom zewnętrznym.

Zapraszamy do lektury i współpracy!

Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA-NOT Sp. z o.o.
ul. Ratuszowa 11 tel.: 22 818 09 18, 22 818 98 32
00-950 Warszawa, skr. poczt. 1004 e-mail: sekretariat@sigma-not.pl

Kontakt w sprawie zakupów internetowych - tel. 601318457, sigmanot@gmail.com

NIP: 524-030-35-01
Numer KRS: 0000069968
REGON: 001408973
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy
Numer konta bankowego: Bank PKO BP 86 1020 1042 0000 8102 0010 2582
Numer konta bankowego dla prenumeraty: Bank PKO BP 24 1020 1026 0000 1002 0250 0577